برحسب تعداد حمامهاى زيباى مفروش از مرمرى كه در هر شهر هست نسبت به بزرگى و سطوت آن قضاوت مىكند . در بين خدمهء حمام تعداد زيادى از سياهپوستان ديده مىشوند ؛ اينها در برابر تأثير نامساعد هواى دم‌دار بهتر از سفيدپوستان مقاومت مىكنند . اين كارگران سفيدپوست حمامهاى اغلب به بيماريهاى مفصلى و اسهالهاى خونى خطرناك دچارند . ايرانيان مانند تركها از حمام براى اطفاى آتش شهوات حيوانى استفاده نمىكنند . ب . گورستانها ايرانى با آرامش و تسلط بر نفس اعجاب‌آورى در انتظار مرگ مىماند . هرگز آن حال پرشكنجهء ترس از مرگ را كه اغلب پزشك با آن در اروپا روبرو مىشود ، در آنجا نديدم . آرامش آنان مبتنى بر ايمان و اطمينان به اين امر نيست كه زندگيشان به نحوى خداپسندانه به صورتى ديگر درمىآيد و به دنياى بهترى مىشتابند زيرا من خود اين حالت آرامش را به همين درجه در آدمكشانى هم ديده‌ام كه به مرگ محكوم شده بودند . اين آرامش خيال بيشتر از آنجا ناشى مىشود كه به تقدير محتوم غير قابل تغييرى اعتقاد دارند كه بايد انجام پذيرد و بدون آنكه اجل فرارسيده باشد به قول سعدى حتى ماهى نيز به روى خشكى نخواهد مرد . ايرانى كه اين‌قدر در زمان حيات پايبند زندگى افراد خانوادهء خود است حتى نگرانى از سرنوشت بازماندگان نيز آرامش او را در حال مرگ بهم نمىزند ؛ آخر اطمينان دارد كه پس از مرگش يكى ديگر از سران خانواده جاى وى را پر مىكند ، مىداند كه خويشاوندان كودكانش را مىپذيرند و سرپرستى مىكنند و احتياجات زندگى زنانش پس از او با ازدواج مجدد تأمين مىگردد . وى در حضور يك ملا وصيت مىكند و در اين وصيت بيشتر در فكر تأسيس پل ، ساختن كاروانسرا ، مسجد ، مدرسه و غيره است تا تقسيم اموالش بين وراث ؛ چه ، مىداند حق وراثت با مقررات محكم شرعى تنظيم مىشود و جاى نگرانى نيست ؛ بعضيها از مقرر داشتن و كنار گذاشتن مبلغى جهت حمل جنازهء خودشان به اماكن مقدسه خوددارى مىورزند . در لحظات آخر قاريان بستر محتضر را احاطه مىكنند و با صداى بلند آيات دلنواز قرآن را به سمع مىرسانند . به محض اينكه آخرين « رمق » محتضر هم تمام شد شيون رسمى زنان آغاز مىگردد كه مانند مردم غضبناك به دوروبر خود مىدوند ، موى خود را مىكنند و مشت به صورت مىكوبند يا چنان با سر به ديوار مىكوبند كه چه بسا در اثر آن چشمشان آب مىآورد . در مورد فقرا بايد گفت كه بلافاصله جنازه را براى دفن حمل مىكنند بخصوص كه اگر مرگ بعد از - ظهر روز پنجشنبه رخ داده باشد ، زيرا نگاه داشتن ميت را در روز جمعه در خانه ناميمون مىشمارند ؛ در مورد اغنيا اقلا چند ساعتى صبر مىكنند