هرچند كه روىهم‌رفته مد لباس شرقيها بندرت دچار تغيير و دگرگونى مىشود و تقريبا مىتوان آن را ثابت انگاشت باز گاهى از لحاظ رنگ و برش دگرگونيهائى در آنها رخ مىدهد ؛ بخصوص در اين دو دههء اخير ، تماس بيشتر با اروپائيها تأثير خود را به‌جا گذارده است . از آن هنگام نه تنها كوششى براى متحد الشكل كردن لباس نظاميان به عمل آمده است ، بلكه اين تماس در سر و وضع غير نظاميان نيز مؤثر بوده و به اين ترتيب بعضى از برشهاى اروپائى در ايران ، به نام « رخت نظامى » رواج يافته است . به همين ترتيب هم جنس و نوع پارچه‌ها تغيير كرده ؛ بسيارى از پارچه‌هاى داخلى از نظر زيبائى و قيمت با منسوجات خارجى رقابت نمىكند و به همين دليل اين منسوجات از نظر جنس به پستى گرائيده يا به كلى از بازار خارج شده است . ايرانيها براى لباس زيبا اهميت بسيار قائلند ؛ بسيار دوست دارند كه برازنده و تميز لباس بپوشند و اين امر حتى در مورد كسانى كه پا به سن گذارده‌اند نيز صادق است ؛ بر خلاف ساير كشورهاى اسلامى ، حتى در ميان طبقات كارگر و فرودست - به استثناى درويشها - بندرت آثار غفلت و تسامح در لباس پوشيدن مشهود است . به همين دليل صحبت از لباس و اسب ، نقل مجالس جوانان است و آنها براى اين دو چيز ارقام بسيار زيادى خرج مىكنند . كلاه يا پوشش سر از مهمترين قسمتهاى لباس بشمار مىرود و قبايل مختلف ، سكنهء شهرهاى گوناگون و همچنين اصناف به وسيلهء طرز پوشش سر از يكديگر متمايز مىشوند . در روزگار قديم عمامه و دلبند پوشش سر عمومى بود ؛ طرز تا زدن ، بزرگى ، شكل ، رنگ ، قلهء تيز يا پخ آن ساكنان ممالك و نواحى مختلف را از هم متمايز مىكرد . فعلا فقط بعضى از قبايل كرد ، افغان ، بلوچ و برخى از اصناف مانند سادات ، روحانيون ، معلمين مدارس ، اطبا ، داروسازها و غيره آن را به عنوان علامت مشخصه بر سر مىگذارند . به جاى عمامه از زمان سلطنت قاجاريه كلاهى تاتارى از پوست بره رواج يافته است . اين كلاه عبارت است از يك مخروط مجوف به ارتفاع تقريبا سى و پنج سانتيمتر كه انتهاى فوقانى آن به داخل تا شده است ؛ آن قسمت را كه تا خورده به طرف جلو يا قدرى به پهلو ، بسر مىگذارند . در داخل كلاه مقوا مىگذارند كه محكم برپا استوار باشد ، و آن را از كتان گلدار قرمز آستر مىكنند . كلاه متمولين و اعيان از بهترين پوست برهء بخاراست آن هم از قسمت - هاى دست‌چين و منتخب پشت بره ؛ اين باريكه‌هاى پوست كه هركدام بيش از يك انگشت عرض ندارد با هنرمندى بهم تلفيق مىشود . چنين كلاهى از جنس درجهء يك بين 10 تا 14 تومان ارزش دارد ؛ براى مردمى كم‌درآمدتر اين كلاه را از پوست زيباى بره‌هاى محلى و بخصوص بره‌هاى شيراز و قم تهيه مىكنند به قيمت 2 تا 5 تومان . زير كلاه « عرقچينى » بسر مىگذارند كه زنان و بخصوص زنان اصفهان به نقوش مختلف و با هنرمندى تمام آن را مىدوزند . براى قومى سواركار مثل ايرانيان كلاهى از اين ناراحتتر نمىتوان طرح كرد چون اين كلاه - پوست به محض برخورد با جريان باد از سر مىافتد ، و باران آن را نرم مىكند و چون فانوس مىخواباند ؛ تنها چيزى كه هست اين كلاه مد است و به همين دليل زيبا و