ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

102

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

لباس ، زيب و زيور و سلاح 4 طرز لباس پوشيدن و ارتباط آن با سلامت . پوشش سر . پيراهن . دستمال . زير پيراهن . قبا . كمر . كليجه . جبه . شلوار . كفش . دستكش . لباس دربارى صاحب‌منصبان عاليمقام . لباس منزل شاه . قواعد عمومى لباس پوشيدن . پوستهاى گرانبها . شال . لباس قبايل مختلف . زيب و زيور ( ساعت . تسبيح . مهر . انگشترى . جواهر و مرواريد ) . سلاح . لباس و زينت زنان . ايرانى درست به عكس آنچه در اروپا به عنوان اصول بهداشتى رواج دارد عمل مىكند ، يعنى خلاف دستور العمل « سر را سرد ، پا را گرم و شكم را در گرمائى ملايم نگاهدار » ، سر را بسيار گرم ، پا را سرد ، پشت را گرم و سينه و شكم را تقريبا سرد نگه مىدارد . تمام دلايلى كه از تجربه‌ها و نظريه‌ها بدست آمده ، يعنى جريان خون زيادتر يا كمتر در اعضا و جوارح ، كه اروپائيها دربارهء درست و مفيد بودن قواعد خود در اختيار دارند ، كاملا در اين ديار مردود شمرده مىشود و حجت آنها نيز اين است كه تمام اين اقوام و ملل درست به عكس آنچه گفته شد اعتقاد دارند و عمل مىكنند و باوجود اين همه از سلامت كامل و طول عمر برخوردارند . معلوم است كه اگر عضو معينى از بدن از كودكى سرد يا گرم نگاهداشته شود ديگر آن عضو خلاف آن را بدون ايجاد مزاحمت و ناراحتى تحمل نمىكند . مثلا هرگاه يك نفر شرقى به هنگام عرق كردن مختصرى كلاه از سر برگيرد فورى به سرماخوردگى مجارى تنفس و بخصوص التهاب چشم دچار مىشود ، درحالىكه وى با پاى برهنه به روى آجر ، يا در برف رفت و آمد مىكند و زيانى هم متوجهش نمىشود . وى شبها لحاف را بر روى سرش كه با عرقچينى ضخيم پوشيده شده است مىكشد ، و در عوض پاهاى برهنه‌اش را از رختخواب بيرون مىگذارد درحالىكه در تابستان كلاه پوست تنگى را تا روى گوشها پائين مىكشد ، پاى خود را در زمستان با جوراب سبكى كه از قوزك پا فراتر نمىرود مىپوشاند و دم‌پائيهاى گشادى به پا مىكند . هنگامى كه سلطان محمد پدر سلطان فعلى عثمانى براى رواج دادن لباس متحد الشكل ، سربازان خود را مجبور كرد عمامه‌ها را با فينه عوض كنند ، بسيارى از آنان به بيمارى چشم دچار شدند و در اغلب آنها كار به كورى تام و تمام كشيد .