ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

95

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

را ميل نمود ، تا عصر دو سه آب اماله از آب طبيخ جو نيم كوفته ، كافشه ، شكر سرخ ، خاكشير ، نمك و روغن بادام - و اگر رطوبتى در مزاج باشد ، با روغن كرچك در عوض روغن بادام و اگر حرارتى در مزاج باشد ، با روغن كره در عوض آن - معمول دارند . روز چهارم : طبيخ ريشه شيرين‌بيان يا ريشهء خطمى و پر سياوشان يا نيلوفر و گل گاو زبان را به علاوهء اجزاى منضج مذكوره ، به‌عنوان مسهل ، صبح مصرف كند و در عصر ، يك آب امالهء روز دوم را معمول داشته و در قسمت دوم و سوم آن ، فلوس بيفزايند تا آن را كامل‌تر كند ؛ زيرا اى بسا كه با همين اماله‌ها برخى از اين اورام - خصوصا « شوصه » - رفع شوند ؛ چه در « شوصه » اگر اماله را تا نهم ادامه دهند ، بدون فصد هم قابل رفع است ؛ خصوصا اگر آثار غلبهء خون ، بروز چندانى نداشته باشد . تبصره 1 : بىمشكل‌ترين مشروبات در اين امراض و نيز شكستگىهاى آلات تنفس ، « مطبوخ سنا » « 1 » است . همچنين افزودن فلوس خالص و روغن بادام در مسهل ، براى رفع اين اورام ، بسيار نافع است . تبصرهء 2 : در مريض‌هايى كه تنفر از اين قبيل مسهل‌ها دارند و احتمال قىء نمودن مسهل وجود دارد ، به جاى اينها نمك فرنگى و شيرخشت را در لعاب اسفرزه يا عرق نيلوفر داغ حل كنند ؛ زيرا اين مشروب ، بدل آن مسهل‌ها واقع مىشود و ضرورى هم به آلات تنفس ندارد . لازم به ذكر است كه مآء الشعير « 2 » با شيرخشت و ترنجبين هم مسهل

--> ( 1 ) . ريشه شيرين‌بيان يا ريشهء خطمى ، دو يا سه مثقال ؛ بنفشه و نيلوفر ، از هريك دو مثقال - يا در صورت قلت حرارت ، پرسياوشان ، گل گاو زبان و زوفاى خشك ، از هريك دو مثقال - ؛ گل سرخ ، دو مثقال ؛ سناء مكى پاك شده ، از چهار تا شش مثقال ؛ سپستان ، شش تا ده دانه و در صورت التهاب ، تا شش دانه عناب نيم كوفته ، همه را جوشانيده و صاف شده‌اش را با تا ده مثقال ترنجبين بياشامند . ( 2 ) . روش تهيه كردن ماء الشعير : جو پوست‌كندهء سالم ، ده تا دوازده مثقال و چهار يا پنج -