ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
96
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
خوبى است و اى بسا در برخى امزجه ، نافعتر از مشروبات مذكوره است . روز پنجم تا هفتم : در اين دو روز ، لازم است كه باسليق را فصد كنند و بهتر اين است كه فصد اول را از دست مخالف « 1 » سمت درد نمايند ؛ خصوصا اگر درد و ورم در پهلوى چپ باشد ؛ « 2 » امّا اگر درد و ورم در پهلوى راست باشد ، فصد اول را از قيفال راست و فصد دوم را از باسليق راست نمايند . « 3 » لازم است امالهء روز چهارم را در عصر روز ششم استعمال كنند ولى صبح
--> - عدد عناب نيم كوفته را در كاسهاى كه نيم من تبريز تا سه چارك تبريز آب بگيرد ريخته و بجوشانند تا نصف شود ، پس تا صبح آن را رها كرده و صبح كه خوب رسوبش در ته مانده است ، صاف شدهاش را بياشامند و رسوبش را مصرف نكنند ؛ زيرا موجب سدّه و ترش شدن در معده مىباشد . تذكار : اگر در اورام اغشيه نفخى بروز كرد ، روز ديگر جو و عناب را به اضافهء يك تا دو مثقال رازيانهء نكوفته طبخ كنند و در صورت ضعف يا رطوبت معده ، عناب را كمتر كنند . همچنين اگر خون زياد از سينه آمد ، بيخ انجبار را از يك تا دو مثقال نيمكوب كرده و در آن بجوشانند تا نصف شود و صاف شدهاش را به همان قسم بياشامند . ( 1 ) . دليل اينكه از سمت مخالف فصد مىكنند اين است كه هرگاه قدرى خون از سمت مخالف مواد ايجادكنندهء ورم از جريان خونى خارج شود ، از آنجا كه خلأ در بدن و عروق نيست ، لذا اندكى از مواد قسمت ديگر بدن به سمت آنجا ميل مىكنند تا تعادل در بدن برقرار شود و البته كسرى را بهطور كامل از مواد غذايى و آب موجود در لولهء گوارش و رودهها و كبد جبران مىكنند ؛ اما همين جابهجايى مواد در بدن ، باعث پخش آنها مىشود و در نتيجه طبيعت بدنى ، به راحتى آنها را كه ديگر در جايى متراكم نيستند كمكم دفع مىكند و اورام فروكش مىكنند . اين مطلب ، نبايد بر خوانندهء گرامى پوشيده بماند زيرا حلّ بسيارى از فوايد فصد ، با فهم اين مطلب است . م . ( 2 ) . زيرا به شرحى كه در تعليقه قبل گفته شد ، با انتقال ماده از طرف چپ سينه كه جايگاه قلب است ، از ايجاد اخلال در عملكرد قلب و احيانا آسيب ديدن آن جلوگيرى مىشود . م . ( 3 ) . زيرا با فصد از طرف مخالف و جريان دادن ماده از سمت راست به سمت چپ ، ماده را به سمت قلب ميل دادهايم كه بر خلاف قانون طبيعت كه از اعضاى رئيسه و شريفه محافظت مىكند عمل كردهايم . م .