ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
9
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
قانون كلى « طبيب ، معين طبيعت است » مىآموزانند كه در اينجا به چهار امتياز برجستهء كتاب تسهيل العلاج اشاره مىشود : الف ) - اين كتاب ، رسالهاى تخصصى در « امراض امتلائيه » است و پوشيده نيست كه على رغم اشارات اطباء بهعنوان « امراض امتلائيه » در كتب خود ، تاكنون ديده نشده كه كسى دست به چنين اسلوبى بديع در تدوين علم الامراض بيازد و اين باب نو را به تفصيل بگشايد . ب ) - اين كتاب بحث امراض امتلائيه را از امراض معده آغاز كرده و اثبات مىكند كه تمام امراض امتلائيه از امتلاى معده است و در كلام خود به حديث نبوى - صلّى اللّه عليه و آله - كه مىفرمايند : « المعدة بيت كل داء و الحمية رأس كل دواء » استشهاد مىكند و لذا اين رساله را به حق مىتوان تفسير اين حديث شريف نبوى - صلّى اللّه عليه و آله - ناميد كه خود خدمتى بزرگ به عالم حديث است . ج ) - اين كتاب در درمانهاى خود از ادويهيى ساده ، در دسترس و بىضرر يا داراى حدّ اقلّ ضرر استفاده مىكند . د ) - در اين رساله ، بر قانون « طبيب خادم طبيعت است » كه بهعنوان ناموس طب سنتى و اساسىترين ركن آن مىباشد بسيار تأكيد دارد . و اين قانون ، بحثى مفصل دارد كه در فهرست مصطلحات طبى كه در آخر اين كتاب موجود است ، در ذيل عنوان « طبيعت » از آن بحثى فشرده شده است . اين كتاب ، اگرچه براى مبتدى چندان مناسب نيست ؛ امّا اين موسسه ، با تحرير اين رساله به نثر روان و داراى تنظيم و تبويب رسا ، و سپس افزودن توضيحات فراوان در مراحل نهايى تحقيق ، توانسته است به حمد اللّه آن را به گونهيى درآورد كه بهعنوان « طبيب همراه » بيماران و « طبّ همراه » طبيبان باشد .