ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
88
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
گلابى نطنز ، آلوى زرد رسيده ، نارنگى يا پرتقال و از سبزيجات ، كاسنى تر ، لحية التيس و كاهو با « سكنجبين شكرى » در شدت حرارت و « سكنجبين عسلى » در قلت حرارت صرف شوند . امّا در روزهاى شرب مسهل يا حبّ ، بايد نخوداب مصرف نمايند كه گوشت گوسفند يا مرغ با نخود پوستدار و زيره داشته باشد ؛ ولى اگر عطش مفرط داشته باشند ، عوض نخوداب ، آب هندوانه بياشامند كه هم كمككننده به عمل مسهل است و هم مسكّن التهاب . فصل سوم : سده در محدب كبد علامت اين بيمارى ، قلت و رقّت بول است ؛ خصوصا اگر سده در مجراى متصله به كليه باشد ، بيمار ، احساس سنگينى و كشيدگى در زير دندههاى جانب راست محاذى ناف و اندكى بالاتر ولى بدون درد و تب دارد و همراه با قلّت رسيدن غذا به اعضا است . اگر اين سده گشوده نشود ، عوارضى گوناگون ايجاد مىكند : اول ، ضعف و احيانا تورم كبد ؛ دوم ، بروز سوء القنيه و استسقاء لحمى به واسطهء ضعف قواى كبد ؛ سوم ، عروض تدريجى استسقاء زقّى اگر مايعات به مواضع خاليهء ميانهء ثرب و صفاق يا ميانه مراق و صفاق رخنه كند ؛ چهارم ، بروز قيله الماء اگر مايعات به كيسهء بيضهها رخنه كند ؛ پنجم ، لاغرى كليه به واسطهء نرسيدن غذا يا كم رسيدن خون به كليه و ضعف در قواى كليه خصوصا جاذبهء آن به هم مىرسد كه در اين صورت - يعنى صورت ضعف جاذبهء كليه - ، بروز مفسده از اجتماع رطوبات و مايعات در كبد و مواضع خاليه زودتر و بيشتر مىشود « 1 » ؛ ششم ، ورم در كبد به واسطهء اجتماع فضول در كبد [ و عدم
--> ( 1 ) . چون جذب كامل رطوبات و مايعات بدن توسط كليه و دفع آنها وقتى صورت -