ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

89

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

ورود آن‌ها به جريان خون كه راهش در قسمت محدّب كبد است و از آنجا در كليه يا شش‌ها دفع مىشوند اما در اثر ورم محدّب كبد ، در كبد مانده ] و نفوذ به جرم كبد مىكند ؛ هفتم ، عروض تب از جهت ورم يا عروض عفونت در آن رطوبات و هشتم ، عروض قيام كبدى كه بعد از حدوث دوبليه و انفجارش يا بدون دوبيله و به واسطهء همان امتلا و دفع مواد از جانب مقعّر كبد به روده‌ها ايجاد مىشود . علاج : عمده ، همان تدابير تفتيح سدّه - كه در فصول گذشته تاكنون ذكر شده‌اند - مىباشد . بعد از تفتيح سده ، اگر ضعفى در بدن يا ضعف يا لاغرى در كليه « 1 » مشاهده شود ، بايد به كمك مشروبات ، حقنه‌ها و ماليدنىهاى لازمه ، به معالجهء آن پرداخت : در ضعف كبدهاى حاره ، مانند زرشك ، انار ، سماق ، انار دانه ، كاسنى و گل سرخ و براى كبدهاى ضعيف از برودت و رطوبت ، مانند اذخر ، افسنتين ، اظفار الطيب ، جوزبوا ، حب بلسان ، خولنجان ، دارچينى ، ريوند ، زعفران ، سليخه ، كشوث ، عود و امثال آنها را مفردا يا مركبا به كار داشت . همچنين از مركبات ، خصوصا شربت دينار ، شراب اصول ، حب زرشك ، قرص ورد و امثال آنها براى هر نوع از ضعف‌هاى كبدى كه تناسب دارند بايد استفاده كرد . در ضعف كليه ، اكثرا همين ادويه و در هزال كليه ، اغذيهء مغرّيهء قابضه ، مثل اغذيهء مطبوخه با انار دانه ، هستهء مويز و پيهء كليهء بز و مثل سويق جو و گندم با شيرهء انگور - دوشاب - و شير شتر و ميش و شيربرنج و از مركبات ، معجون لبوب و امثال آن به كار برند .

--> - نگرفت ، در كبد مىمانند و به سرعت در آنجا و مواضع خالى بدن ايجاد امراض مىكنند . م . ( 1 ) . علامت لاغرى كليه ، سفيدى بول و لاغرى بدن و قلت شهوت جنسى و درد پشت - در محلّ كليه - و پس سر است . طب اكبرى ، تأليف ارزانى ، صفحهء 259 ، چاپ سنگى . م .