تبصره : اگر حب مسهل مصرف مىشود ، بايد از افتيمون ، اسقولوقندريون ، غاريقون ، تربد سفيد مجوّف ، حجر لاجورد ، شحم حنظل و صبر زرد و مصلحات آنها و يا « ايارج فيقرا » هم استفاده كرد . فصد : لازم است در معالجه ، بعد از دو سه روز كه حقنه‌هاى مذكوره يا مطبوخات مسهله مصرف شد ، باسليق راست و چپ و اسيلم راست و چپ را فصد كنند ؛ خصوصا كه عوارض ورم كبد يا طحال مانند لزوم تب ، برآمدگى و سفتى موضع كبد يا طحال و ساير علامات بروز كنند و سرخى در قاروره و پرخونى در رگ‌ها آشكار شود . ضمادات : لازم است جهت طحال ، سداب تر يا خشك ، بورهء ارمنى ، نطرون ، فلفل ، انجير خشك و اسقولوقندريون كه در سركهء تند ، خصوصا مستحيله از خمر « 1 » يا « سركهء عنصل » خيسانيده باشند و جهت كبد ، عود قمارى ، اذخر ، سعد كوفى ، سنبل الطيب و صندل سرخ كه در گلاب و سركه خيسانيده باشند ، مكررا به صورت نيم گرم در غير از روز شرب مسهل ضماد كنند . تبصره : تغذيهء مبتلايان : در ايام شرب منضج « 2 » و استعمال حقنه‌ها ، شورباى جوجهء مرغ يا گوشت ماهيچه و گردن گوسفند يا اسفناج و برگ چغندر و شويد و نعناع يا سكنجبين يا تمر چاشنىدار [ يعنى آن را ترش و شيرين بكنند ] كه به طعم سكنجبين باشد و دوشاب ترشى كه از دار المرز گيلان مىآورند صرف شود و در ايامى كه حقنه استعمال نمىشود ، « 3 » ميوه‌هايى مانند انارين ،

--> ( 1 ) . سركه ، به روش‌هاى مختلفى ساخته مىشود كه در كتب داروسازى ( قرابادين ) مذكور است و يك روش اين است كه انگور شيرين را در ظرفى كرده و بگذارند بماند كه خودبه‌خود ابتدا به شراب تبديل مىشود و بعد از مدتى سركه مىشود . و چنين سركه‌يى اينجا مورد نظر است . م . ( 2 ) . منظور ، در اينجا همان مفتح است به دليلى كه در تعليقهء مذكور در آخر بحث سدّهء ماساريقا گذشت . م . ( 3 ) . يعنى منضج مصرف مىشود ولى حقنه استعمال نمىشود . م .