ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

76

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

سوداوى كمتر توليد مىكند و يا مانع سوختن خون « 1 » و ساير اخلاط است ، بايد استفاده شود و بسا مىشود كه به شرب « ماء الجبن » و غير آن براى اخراج فضول سوداويه احتياج به هم رسد . پس از اخراج فضول سوداويه ، براى تبديل مزاج سوداوى به حالتى معتدل ، بايد از شرب بيخ چينى استفاده كرد ؛ زيرا اگر اين بيمارى ريشه‌كن نشود ، مفاسد زيادى دارد ؛ خصوصا اگر با خونريزى باشد كه منجر به ضعف قواى كبد و استسقاء مىشود . [ باب دوم : امراض امتلائيه مفصليه احتباسيه ] فصل هفتم : درد كمر ، درد ران ، درد زانو ، عرق النسا ، نقرس و . . . امتلاءات احتباسيّهء روده‌ها - كه در فصل پنجم گذشت - اعم از اينكه موجب قولنج بشود يا نشود ، عوارض گوناگونى ، بالاخص عوارض مفصليّه ايجاد مىكند . كمر درد : از جمله امراضى كه غالبا در اثر اين احتباس‌ها ايجاد مىشود ، درد كمر « 2 » است ؛ كه مادهء رقيقه يا غليظهء محتبسه ، در منافذ مفاصل قطن و عجز و عصعص نفوذ مىنمايد خصوصا اگر در حال احتباس ، حركات سنگين و تند يا جماعى اتفاق بيفتد . اگر در معالجهء اين كمردرد كوتاهى شود ، به مفصل ورك مىريزد و درد ورك ايجاد مىكند و علاجش سخت‌تر و طولانىتر مىشود . اگر مادهء ريخته‌شدهء به آن نقطه را به زودى اخراج ننمايند ، اين درد متصل ، مواد فضولى را از هر نقطه كه باشد به سوى آنجا جذب مىكند - بيشتر در چنين احوالى ، مواد نزلى از دماغ به آنجا جذب مىشود و ريخته مىگردد - و

--> ( 1 ) . برخى اغذيه و يا ميوه‌ها و سبزىها هستند كه خون را مىسوزانند يا خود به خون سوخته تبديل مىشوند ؛ مثلا طرخون ، خون را مىسوزاند و آلو در معده‌هاى گرم به خون سوخته تبديل مىشود . م . ( 2 ) . كمر را در عرف عام ، « چهاربند » مىگويند .