ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
77
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
به مرور به عرق النسا « 1 » ، و ساير مفاصل ، مانند مفاصل قدم و انگشتان پا - كه بيمارى نقرس نام دارد و بيشتر بر انگشت ابهام ، كه انگشت بزرگ پا باشد ، عارض مىشود - نزول مىكند . علاج : اگر در همان مرحلهء درد كمر به معالجه اقدام شود ، به همان تنقيههاى مذكوره - خاصه اصرار در تكرار حقنهء مذكوره در فصل پنجم - بهبودى حاصل شود . و در غير اين صورت ، مسير درمانى مفصلى به اين شرح خواهد داشت : مسهل مشروب : در همان مسهلهاى مشروب مذكوره ، سورنجان مصرى ، از نيم تا دو مثقال و نيم كوفته ؛ زنيان ، از نيم تا يك مثقال و پوست هليلهء زرد ، از دو تا چهار مثقال و نيم كوفته ، همه را با ساير اجزا بجوشانند و صافشدهء آن را مصروف دارند . اين مسهل بايد سه مرتبه در عرض نه روز مصرف شود ، به اين شكل كه دو سه روز منضج صرف شود و يك روز مسهل . تذكار : اگر غلبهء خون مشاهده شود ، لازم است در روز بعد از شرب مسهل فصد نمايند - به تفصيلى كه خواهد آمد - . حبّ مسهل : حبوب مسهله ، نافعتر از مطبوخات است ؛ خصوصا اگر از اين تركيبات تهيه شوند : پوست هليلهء زرد ، صبر زرد ، سورنجان مصرى ، از هريك چهار مثقال ؛ شحم حنظل ، دو مثقال ؛ ريوند چينى ، سه مثقال ؛ زعفران ، سنبل الطيب ، گل سرخ ، مصطكى ، مرّمكى ، از هركدام يك مثقال ، همه را كوفته ، بيخته و پخته و در آب طبيخ آنها دو مثقال رازيانهء كوفته بريزند و همه را خمير نموده و با دست آلوده به روغن بادام ، حبّهائى به قدر نخود بسازند و از يك تا دو مثقال آن را با قدرى آب گرم ببلعند . تذكار : براى دفع « 2 » موادّ اين حب مسهل ، حبوب ديگر وجود دارد كه
--> ( 1 ) . عرق النسا ، رگى است در جانب جلوى ران كه تا قدم رفته است . م . ( 2 ) . اگر مواد مسهله از بدن دفع نشوند ، در بدن مىمانند و عوارضى را ايجاد مىكنند يا به ديوارهء رودهها چسبيده و ايجاد اسهال شديد مىكنند . م .