فصل ششم : بواسير علاج : ابتدا بايد به تنقيهء بيمار پرداخته و پس از آن ، فصد و در صورت ضرورت ، حجامت و افكندن زالو و ساير تدابير كه به تفصيل ذكر خواهند شد : تنقيه ؛ يعنى ملينى مانند افشرهء تمر يا آب آلوى بخارائى و شكر ؛ يا مسهلى مانند گل سرخ ، دو مثقال ؛ سناء مكى ، شش تا هشت مثقال و تمر كجرات ، چهار تا شش مثقال ، همه را شب تا صبح در عرق شاهترهء داغ خيسانيده و روز ، صاف شده‌اش را نيم گرم نموده و با هشت تا ده مثقال ترنجبين يا به همان وزن شير خشت بياشامند كه تا شب ، هفت هشت مجلس عمل كند ؛ زيرا براى معالجهء بواسير ، بهترين مسهل‌ها است . و نيز مىتوان از شش تا ده مثقال نمك فرنگى تنها يا به همراه ترنجبين يا شير خشت ، در عرق شاهتره حل كرده و بخورند و بعد از آن افشرهء تمر بياشامند . فصد و حجامت : روز ديگر ، صبح عرق شاهتره با سكنجبين آشاميده و از باسليق دست راست ، تا شصت مثقال خون بگيرند . هرگاه با تدابير مذكوره - تنقيه و فصد - سيلان خون و درد ، بهبودى كامل نيابند ، لازم است كه بعد از شرب يك دو دفعه از ملين يا مسهل مذكور ، فصدى از باسليق دست چپ نموده و تا چهل تا پنجاه مثقال خون بگيرند ؛ يا محجمه را بر عجز - كه در عرف عام ، چهار بند كمر نامند - نهاد . و بعد از بادكش كردن ، محل را تيغ عميق زنند يا ده تا بيست عدد زالو بر موضع محجمه انداخته و بعد از افتادن زالوها ، بادكش عميق كنند تا خون در جاى دهان زالو نماند . اينجاست كه يقينا درد ساكن شده و خون هم قطع مىشود . افكندن زالو بر موضع : هرگاه تسكين عوارض نشود ، بعد از اين كارها و اطمينان از ريختن ماده ، مضايقه‌اى از افكندن زالو بر موضع بواسير و بر روى دانه‌ها نمىباشد ؛ زيرا اكنون ديگر تنقيهء لازمه صورت گرفته و با اخراج مادهء