فصل دوم : امتلاى صفراوى - بلغمى معده و امعاء اگر تلخى دهان و عطش با علائم بلغميت ، مثل ترشى و لزوجت و غلظت قىء همراه بود ، در اين صورت ، مادهء موجبهء امتلاء ، مركب از صفرا و بلغم مىباشد . علاج : مقيّئات مذكوره در فصل اول را با سكنجبين عسلى يا « سركه و عسل » بياشامد . « 1 » مسهلى كه در اين علت نافع است ، « مطبوخ سناء مكى » « 2 » مىباشد كه با هشت الى ده مثقال ترنجبين مىآشامند ؛ خصوصا اگر درد معده و امعاء هم داشته باشد كه در اين صورت ، ضرورت شرب مقىء و مسهل ، دوچندان خواهد بود . « 3 » فصل سوم : امتلاى بلغمى معده و امعاء يعنى با علائمى چون فقدان تلخى دهان و وجود غلظت و ترشى و لزوجت در قىء ، پى ببريم كه امتلائى بلغمى ايجاد شده است . علاج : مقيئات مذكوره را به نحوى كه در فصل دوم ذكر يافت بياشامد . و عوض مطبوخات مذكوره ، دوازده الى شانزده مثقال روغن بيد انجير را در يك

--> - آشاميده شود . يا مطبوخ : ريشهء كاسنى و بنفشه ، از هريك دو مثقال ؛ افسنتين رومى ، نيم الى يك مثقال ؛ گل سرخ ، دو مثقال و سپستان ، از شش الى ده دانه ، كه همه را در آب يا عرق كاسنى يا عرق شاهتره يا عرق نيلوفر بجوشانند و صاف شده‌اش را با هشت تا ده مثقال ترنجبين بياشامند . ( 1 ) . يا قوىتر از آنكه مقىء « اپيكا » است كه چندى است از فرنگ مىآورند و اگر با آب گرم بخورند ، دو سه دفعه يا بيشتر قىء آرد و رفع علت كند . ( 2 ) . كه در تعليقهء شمارهء 1 ، صفحهء قبل مذكور شد . ( 3 ) . مولف ، در اين فصل ، از منضج خلط صفراوى - بلغمى ، يعنى مركب از صفرا و بلغم ، سخنى نگفته و شايد به جهت روشنى مطلب بوده است ؛ چرا كه منضج اخلاط مركبه ، تركيبى از منضجات آن دو خلط است . م .