پياله آب داغ كند و بياشامد . و اگر دل‌پيچه هم باشد ، دو سه مثقال روغن بادام شيرين را افزوده و بنوشد . تبصره : در ايام ميانه‌اى كه مسهل بلغم آشاميده نشود ، « منضج بلغم » « 1 » بياشامد . فايده : دو قانون در ساخت ادويهء منضجه و مسهله اول : اينكه طبيب مىتواند برحسب عوارض ، بعضى ادويه را بيفزايد ؛ مثلا اگر سردردى باشد - خصوصا كه از صعود أبخرهء فضول معده باشد - دو مثقال تخم گشنيز يا گشنيز خشك بيفزايند ؛ يا اگر سرفه و خراش در سينه باشد ، دو مثقال يا كمتر از هريك از پرسياوشان و زوفاى خشك و نيم مثقال به‌دانه بيفزايند . دوم : اينكه اوزان مذكوره ، براى اشخاصى است كه سن ايشان از چهارده سالگى تا آخر عمر باشد و گرنه در كودكان ، نصف و يا يك چهارم وزن بايد داد . فصل چهارم : زلق المعدة و الامعاء ، زحير و خلفه اين سه بيمارى ، در معالجه شريكند و از اجتماع فضول حاصل از امتلاى معده و امعاء ايجاد مىشوند امّا در وضع عمل و شناختن هريك مختلفند ؛ مثلا : در « زلق المعدة و الامعاء » ، خوردنىها و آشاميدنىها ، به واسطهء ملاست

--> ( 1 ) . آملهء مقشر ، تخم كاسنى و زنيان ، از هريك دو مثقال را نيمكوب نموده و در عرق شاهتره جوشانيده و با ترنجبين بياشامند . و اگر رطوبت زياد است ، گلقند هم بر آنها بيفزايند . اين مطبوخ ، در صورتى كه نياز به تسكين قى باشد ، بسيار مسكن قىء هم هست ؛ خصوصا اگر با افسنطين و گل سرخ بجوشانند و صافش را با سه الى پنج مثقال نبات يا قند بياشامند . محرر گويد : آملهء مقشر ، قبض دارد و مسهل به عصر است يعنى در اثر همين قبض كه ايجاد مىكند ، روده‌ها را مىفشرد و آب عروق ماساريقاى آن‌ها را مىگيرد و خارج مىكند و لذا نوعى اسهال ايجاد مىكند و براى همين است كه بودنش در اين طبيخ ، تسكين قىء مىآورد ؛ چون طبيعت را به سمت پائين متوجه مىكند و قانون است كه اسهال با قىء و قىء با اسهال قطع مىشوند » .