مطبوخ مذكور ، « مطبوخ سناء و تمركجرات » « 1 » را صرف نموده ؛ يا در همان مطبوخ اول ، چهار مثقال و نيم پوست هليلهء زرد را كوفته و بجوشانند . و در صورت عصيان طبع كه اين مسهل‌ها به درستى عمل نكنند ، پنج الى هشت مثقال نمك فرنگى را در صاف شدهء مطبوخ اول داخل نمايند . اين مسهل‌ها ، بايد يك روز در ميان و برحسب طاقت و قوت عليل بياشامند و اگر قىء شوند يا عمل مقصوده را انجام ندهند ، به شيافى از صابون آلوده به ريوند يا بوره ، تلافى نمايند . و اگر اين هم كفايت نكرد ، اماله‌ايى از شكر سرخ و روغن بادام يا به ضميمهء شيرهء « 2 » كشيده شدهء تفالهء دواى مشروب بنمايند كه همان عمل مسهل مشروب را خواهد نمود ؛ امّا بايد دقت كنند كه اگر مسهل‌هاى مشروب به محض ورود در معده قىء شوند ، قبل از اماله بايد دو سه ساعت صبر نمود تا حالت تهوّع ساكن شود و سپس شش الى دوازده مثقال شير خشت را در دو پياله عرق كاسنى يا عرق نيلوفر حل كنند و بياشامند و بعد از ساعتى اماله را بريزند . نكته : بايد صبح‌ها در ايام ميانهء مسهل‌ها كه مسهل صرف نمىشود ، دواى مناسبى كه منضج و مهياكنندهء فضول براى دفع باشد بياشامند ؛ يعنى در اينجا كه امتلاى صفراوى است ، « منضج صفرا » « 3 » بياشامند .

--> - مثقال ؛ پاك‌كردهء پرسياوشان ، دو مثقال و سپستان ، هشت دانه ، همه را جوشانيده و صاف كنند و سپس ، هشت الى ده مثقال ترنجبين را در آن حل كنند . ( 1 ) . تمركجرات ، چهار الى شش مثقال ؛ سناء ، شش مثقال ؛ افسنتين ، يك مثقال و گل سرخ ، دو مثقال ، همه را در آب داغ دم كنند و هشت الى ده مثقال ترنجبين را در آن حل كنند . ( 2 ) . يعنى دارويى كه به‌عنوان مطبوخ در بالا درست كردند و آب آن را صرف كردند و الان تفالهء آن هست ، دوباره با اندكى آب آن را جوشانيده و آب را در اين اماله مصرف كنند . م . ( 3 ) . مانند پنج الى ده مثقال گلقند كه با شانزده الى سى و دو مثقال سكنجبين [ شكرى ] -