اگر با اين ترشىهاى مليّنه رفع امتلاء نشود و علائم او از بين نرود ، معلوم مىشود كه امتلاى فضولى و صفراوى غليظه‌اى در معده و امعاء ايجاد شده كه در اين صورت ، بايد به دو سه مرتبه امالهء جزئيه ، عمل حموضات و ترشىهاى نوشيده شده را تقويت نمايد . اگر اماله‌ها نتوانند مشكل را حلّ كنند يا اكراه از تحمل اماله باشد ، خوراكى مليّنى مانند افشرهء تمر ؛ يا تمر با ترنجبين ؛ يا شير خشت - از هريك كه انتخاب نمود - هشت مثقال الى بيست مثقال صرف كند . يا شش الى دوازده مثقال ، برحسب ميزان اجابت طبع بيمار ، نمك فرنگى بياشامد [ يعنى اگر اجابت او خيلى يبوست دارد . تا حدود دوازده مثقال و اگر كمتر يبوست دارد ، حدود شش مثقال بياشامد ] . بسا لازم مىشود كه يك روز در ميان اماله‌ها يا مليّنات را تكرار كند تا مرض را ريشه‌كن سازد . تبصره : درد معده و امعاى حاصل از امتلاى صفراوى : اگر عوارض بيمارى از سقوط اشتها تجاوز كند و باعث درد معده يا امعاء شود ، نياز بيشتر به نوشيدن مسهل و مقىء است ؛ خصوصا مقىء كه در صورت شدّت درد - خصوصا اگر با تهوع باشد - بسيار ضرورت دارد كه به نوشيدن آن اقدام كند . و در اين صورت ، از مقيّئات صفرا استفاده كند كه ساده‌تر از همه ، آشاميدن سكنجبين با آب گرم و روغن بادام و اندكى نمك است . و قويتر از آن ، آب ترب با شيرهء تخم ترب با سكنجبين و آب گرم و روغن بادام مىباشد . و هرگاه آنچه قىء نمود ، ترش ، غليظ و لزج بود و درعين‌حال ، تلخى دهن و عطش هم برقرار باشد ، امتلاى صفراوى - بلغمى است كه در فصل دوم خواهد آمد . مسهلى كه در اين حالت - يعنى درد معده و امعاء - بسيار نافع است ، « مطبوخ سناء مكى » « 1 » مىباشد كه بايد به همراه آن تمر بياشامند ؛ يا به جاى

--> ( 1 ) . افسنتين رومى ، از نيم الى يك مثقال ؛ ورق گل سرخ ، دو مثقال ؛ سناء مكى ، تا شش -