ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى

113

شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )

واسطهء صرع يا سكته باشد ، بايد اهتمام در دفع موذى از دماغ نمود و اگر به واسطهء امور عارضه بر قلب باشد ، بايد با اطليهء مقويه‌اى كه بر سينه و فم معده ماليده شوند قلب را تقويت نمود و با شيافات مسهله و حقنه‌هاى ملينه‌يى كه بخارات و فضول حاضره را برانگيخته نكنند ، امتلاى معده و روده‌ها را رفع كرد . بعد از ازالهء تب غشيه ، بايد تقويت قلب و دماغ را وجههء همت خود كرد تا اسباب غش ، ريشه‌كن شوند . علاج تب جوعيه و عطشيه : يعنى تبى كه از شدت گرسنگى يا تشنگى عارضى شود و اين را معلوم است كه بايد با تغذيه و نوشيدن آب علاج نمود ؛ منتهى در جوعيّه ، جهت تغذيه بايد ابتدا از اغذيهء سبك بر معده كه زودهضم هم باشند استفاده نمود ؛ مثل آش‌هاى رقيقه گوشت‌هاى سبك مثل جوجه ، بره با سبزىهاى بارده مثل اسفناج ، گشنيز و كدو و با تلخى دهن ، همراه ترشىهاى ملائمه مثل آلو ، تمر و اشربهء نارنج ، ليمو و به ليمو . همچنين در عطشيه ، بايد آب يا آب انار و امثال آن را در دهان بگرداند و كم‌كم تجرع نمايد و دفعتا قدرى زياد از اين اشربه را ننوشد و در هرحال بايد سردى كمى را دارا باشند كه كثرت برودت آنها موجب اخماد ارواح و قواى كبدى مىشود . و نيز در عطشيّه ، استحمام به آبهاى معتدل هم خوب است و حتى در فصول حاره و غلبهء حرارت ، ريختن آب سرد بر بدن هم عيبى ندارد . علاج تب سدديه : « 1 » اين تب ، اغلب در ابدان پرخون و پرامتلاء ، خصوصا صاحبان اخلاط غليظهء لزجه ظهور مىكند ؛ بنابراين بايد در صورت غلبهء خون ، بعد از نفض فضول و امعاء فصد نمود و اگر غلبهء خون ظهورى نداشته

--> ( 1 ) . مراد از اين سدد ، احتباسى است كه در مجارى و دهانه‌هاى عروق و سواقى واقع مىشود .