عارض مىشود . علاج : هرگاه با سرخى پوست و تمدد و بيرون‌زدگى رگ‌ها باشد ، ماده‌اش خون است ؛ بنابراين بايد در ابتداى بروز درد و ورم ، بعد از تنقيه‌هاى لازمه دست به فصد زند . در صورت عدم بهبودى ، به حجامت و افكندن زالو بپردازند و در هرحال ، از ضمادات لازمه كه از ابتدا تا انتها بايد به كار روند ، بهره بايد برد . تنقيه و فصد : در صورت وجود علائم غلبهء خون ، مادهء ورم ، خون است و لذا بايد بيمار را فصد كنند و جهت اين كار ، يك دو روز قبل از فصد ، تسكينى « 1 » از صفرا و تليينى از بطن نمايند تا مبادا احتباس و يبوست مزاج در امعاء باشد و مفاسد ديگر در اثر فصد ايجاد شود « 2 » ؛ سپس در روز سوم ، قبل از ناهار فصد كنند و از چهل تا هشتاد مثقال از باسليق راست خون بگيرند ؛ خواه ورم در بيضهء راست باشد يا چپ . در روز چهارم ، سه آب امالهء ملينى كه فلوس هم - كه در رفع اورام ظاهرى و باطنى خيلى موثر است - داشته باشد بريزند ؛ يا عوض اماله ، ملينى از نمك فرنگى با ترنجبين يا شيرخشت بنوشند يا نقوع سناء مكى يا ورق گل سرخ و تمر يا آلوى بخارائى يا آب مطبوخ آن را با ترنجبين بياشامند كه تا مغرب ، هفت هشت دفعه شكمش كار كند .

--> - زن در زير - ، موجب عدم دفع كامل منى مىشود و لذا تمام شكل‌هاى ديگر در انجام اين عمل ، هريك به نحوى مضرّ هستند . م . ( 1 ) . اگر هر روز صبح ، تخم گشنيز ؛ يا گشنيز خشك و عناب نيم كوفته را در عرق شاهتره يا عرق كاسنى - و اگر سرفه يا خراشى در آلات تنفس باشد ، در عرق نيلوفر ، به اضافهء به دانه ، و بنفشه و سپستان - بجوشانند و صاف شده‌اش را با ترنجبين بياشامند ، هم تليين شكم ايجاد مىشود و هم صفرا تسكين مىيابد . ( 2 ) . با توجه به توضيحاتى كه در تعليقهء گفته شد ، خواننده پى خواهد برد كه اگر احتباس در روده‌ها باشد ، فصد كردن موجب نفوذ فضولات به جريان خون و يا احيانا جبران نشدن خون خارج شده و در نتيجه‌ايست قلبى و اخلال در عمل گردش خون مىشود . م .