در تقلب النفس معه حركت قوت دافعه صورت پذيرد و لفظ مذكور ماخوذ از هواع بمعنى قى و قصد بر جستن كردنست و المناسبته لا يخفى تهبج بفوقانى و هاء موحده مشدده و جيم بر وزن تهوع عبارت از ورم ريحىست و قبول غمر به سهولت و عدم بقاء اثر آن در ان بعد رفع غامر خاصه ويست چه ماده آن ريح لطيف باشد كه بسبب نارية و لطافت خود در جوهر عضو درآيد بخلاف نفخه كه بنا بر غلظت ماده على ما مر فى الانتفاخ بشدت تام و عنيف تمام منغمر مىشود و كذلك بعد رفع غامر ؟ ؟ ؟ بدير بهيئت اصلى خود رجوع مىكند و تسميه اين مرض نيز بمناسبة معنى لغوىست تهبج الطحال ورم رخو بلغمىست كه در طحال حادث شود و ازدياد حجم سپرز يا اندك درد در ان و سپيدى رنگ و رو و چشم و زبان و تهبج حماليق عيوان انسان و رصاصت بول و براز بىگمان بر ان گواهى دهد انتباه صحت اطلاق تهبج بر ورم بارد مادى ازينجا نيز بوضوح انجاميد فافهم فصل بيستم در فوقانى با تحتانى و در وى يك مرضست تينى بكسر فوقانى و سكون تحتانى و كسر نون و سكون تحتانى ثانى بطريق اشتراك لفظى گاهى بر قسمى از جرب الاجفان كه بدانهء انجير ماند و بعضها على البعض ملتزق مستدير الاسافل محدود الراس باشد و گاهى بر نوعى از بواسير كه در اثناء بواسير بوضوح انجاميده و گاهى بر صنفى از سعفه كه مستدير و صلب بود و بالاى آن سرخ و در جوف وى چيزى شبيه بدانهء انجير باشد اطلاق يابد و در وجه تسميه قسم مذكور جرب باسم مسطور جمهور اطباء تشبيه آن به تين اعنى انجير من حيث الشكل و الصورة لحاظ نموده‌اند و ابن سرافيون مشابهة آن به تين بدين وجه ذكر كرده چنانچه جوف انجير منشق مىباشد كذلك در حين عروض اين نوع جرب شقاقى در پلك مانا بانشقاق جوف انجير بهم مىرسد و بعضى باعتبار تشقق آن را بنا بر متشقق شدن پوست انجير با وى مشابه دارند انتباه از آنكه سوقوسيس و ايضا باضافه طاء مهمله با الف در اوّل اعنى طاسوقوسيس ايضا طراخودوطيس به زبان يونانى انجيرست علة مذكوره را باسامى مذبوره نيز نامند و هر سه لفظ در جايگاه خود ان شاء الله تعالى بيايد باب المثلثة و فيه ثلثه فصول فصل اول در مثلثه با همزه مشتمل بر دو مرض ثولول بضم مثلثه و سكون همزه و بعضى اهل لغت بدل همزه واو ثبت نموده‌اند و ضم لام و سكون واو و لام ثانى مفرد ثاليل‌ست و ثاليل بمثلثه و الف و لام و تحتانى و لام ثانى بر وزن قابيل عبارت از بثره صغيره شديد الصلابت مستديره الهيئت‌ست كه به قدر نخود و ما دون آن در جلد ظاهر شود و ماده