به اين حيثيت كه منع انقباض مىكند چنانچه تشنج منع مىكند انبساط را ضد تشنج‌ست نيز مؤيد اين معنيست تامل پس اگر بطور سمرقندى نيز گويند كه تشنج به اين حيثيت كه مانع الانبساط باشد فقط و تمدد مانع الانبساط فقط نباشد بلكه مانع الانبساط و الانقباض جميعا مىباشد ضد تمدد ست مىشايد بلكه بر اين تقدير نوعى مشابهت تضاد حقيقى بهم مىرسد فافهم ذلك فانه دقيق و ايضا تركيب تمدد از تشنجين كما نقل عن البقراط خالى از سماجت و عارى از مسامحت نيست چه تشنج على ما تقرر فى موضعه علتىست عصبى كه بسبب آن تحرك عضلات بمبادى دست دهد و انبساط اعضا و عضل متعسر بل متعذر گردد و ظاهرست كه ظهور اين معنى در تمدد بتكرار دشوار بلكه ناپيداست مگر آنكه مراد از تشنج معنى لغوى باشد فتامل فائده اين مرض اگرچه من حيث بعض الاسباب به تشنج مباينت دارد اما باعتبار آنكه اكثر از اسباب مولدهء تشنج چون استفراغ و امتلا و اذيت عصب و ما ضاهاها بمنصهء ظهور مىرسد با وى مشاركت دارد و اين معنى بنا بر اتحاد كزاز با تمدد و در اسباب در باب كاف فى اثناء ذكر كزاز ان شاء الله تعالى بوضوح خواهد پيوست تمدد الثديين آنست كه بسببى از اسباب چون افراط حرارت مزاج ثديين يا تمام بدن و برودت كذلك و امتناع طفل از مكيدن شير در پستان بسته گردد و بىآنكه بتورم گرايد احداث صلابت نمايد اما بايد دانست كه تجبن شير از حرارت اكثر بتوليد ورم پردازد بخلاف برودت و ضعف امتصاص طفل كه گاهى بر سبيل ندرت و شذوذ اماس پستان آرد فائده بنا بر تسخن آلات تناسل و تحرك رطوبات منويه و طمثيه انسان و نهوض قوى آلات مسطور جهت افعال خود على ضرب من البحران عند البلوغ و المراهقه ابخره از رطوبات مذبوره صعود بسوى ثديين نمايند و عند الوصول اليهما از جهت برودت و سخافت محل و تحلل لطيف انها به انجماد و تكاثف گرايند پس حدوث صلابت و تعقد در ثديين دست دهد و وجود عظم و ازدياد در آنها بمنصهء ظهور رسد و در حين اشتداد حرارت ملطفه در ذكور ابخرهء مذكور تحليل و تلطيف پذيرند و ثديين ايشان به حالت اصليه خود عائد گردند و از آنكه مادهء طمثى در اناث كثير و حرارت مزاج اينان قاصر از تحليل باشد على مرور الايام ازدياد فاحش در ثديين آنها رو نمايد و عضوى جهت توليد شير عند الحاجة باذن خالق تبارك و تعالى مهيا بماند انتباه صعود ابخرهء مسطوره به ثديين بنا بر مشاركت آنها بآلات مزبوره بتوسط عروق واصله فيما بينهماست هذا تمرط بفوقانى و ميم و راء مهمله مشدده و طاء مهمله بر وزن تمدد بتاثرست و در فصل نون با فوائد ديگر بعون الله الاكبر مذكور خواهد شد تململ بفوقانى و ميمين و لامين