بود و مدت ترك شش ساعة و كل ذلك لبرودة البلغم و غلظته و گاه باشد كه درين حمى در ايام اوّل حرارت تيزتر باشد پس از ان آهسته‌تر گردد چه اولا عفونت به بلغم شيرين و شور و رقيق عارض شود و من بعد آن با غلظ و ابرو سرايت كند تنبيه در فصل شتاء و هواى سردتر و صبيان و خصيان و زنان و مرطوبان و آنان كه اغذيهء بلغم‌افزا اكثر خورند و استفراغ كمتر كند عروق اين حمى بيشتر باشد و زمان نوبت آن اكثر وقت آن چاشت باشد و بعد زمان ابتدا بميان روز رسد فائده صاحب ذخيره نوشته كه از بهر آنكه مادهء اين بلغم‌ست و گوهر بلغم گران و نرم‌ست سرما اين تب با گرانى و غنودن باشد صنف دوم آنكه عفونت خلط بلغم در ان اندرون رگها بود و اين دائم و لازم باشد پس اگر خلط موصوف مالح و حوالى قلب و كبد بود على ما مر محرقه نامند و الّا بنا بر استيلاء رطوبت و ترى بر جملهء تن بسبب داخل عروق بودن مادهء رطوبى و انتشار رگها در جميع بدن لثقه خوانند چه لفظ مذكور ماخوذ از لثق بفتحتين است كه در لغت بمعنى ترى و تر شدن آمده و بالجمله تب مذكور بعلامات حمى نائبه يار باشد مگر آنكه نافض در اين نباشد و قبل از مفارقت كليه عرق نكند و در زمان فتره كه شش ساعة نجومىست حرارت وى زياده از حرارت دائره بود اعنى تفتير لثقه بس خفى و حرارت نائبه در زمان فتره بسيار پوشيده باشد فائده از آنكه حرارت اين تب بسيار نرم و هاوى و لازم باشد و به مجرد حس و لمس بحس لامس درنيايد و بحرارت حمى دق ماند و اثر هريكى از بتها در ابتدا چندان ظاهر نباشد اكثرى از اطباء جهله غير مهرة بمسخنات قويه و مسهلات حاده شديده در دق و به تبريد بسيار و ترطيب بيشمار در لثقه مىپردازند و به تيغ بيدريغ ظلم و جهل خود عليلان بيگناه را بمعرض هلاكت مىاندازند بلكه بقتل مىرسانند و حال‌آنكه فرق فيما بينهما اظهر من الشمس‌ست چه تقدم تدابير بلغم‌افزا چون كثرت اكل شرب و دعت و آرام و استحمام بعد طعام و تولد علت در فصل شتا و سن كهولت يا شيخوخت و در بلده بارد رطب و امتلاء و انتفاخ سخنه و صغر لين نبض و غير ذلك از امارات بلغم بر لثقه گواهى دهد و سيوق اسباب يبوست مانند جوع و عطش مفرط و رنج و رياضت بكثرت و افراط استحمام بر نهار و تكوّن مرض در فصل صيف و سن شباب و در بلد يابس و حار و جفاف و بىرونقى بشره و تمدد و صلابت نبض و امثال آن هرچه دليل يبوست و خشكى باشد بر دق دلالت كند صاحب سديدى نوشته كه حدوث لثقه از عفونت بلغم صورت پذيرد و در ان اعراض عفونت و امتلا ظاهر باشند و در دق علامات جفاف و عدم امتلا باهر پس اشتباه اين به آن متصور نباشد مگر در ابتداء