محمد صادق على خان

95

مخازن التعليم ( فارسى )

قابضه و مسكن قى و غثيان صفراوى و مشتهى و جهت رفع خمار و التهاب و تقويت جگر نافع و مضر باه و مصلحش شيرينها و بدلش ترشى ترنج و قدر شربتش تا هچده درم و تخم او در اول سرد و در دوم خشك قابض و جهت قرحه امعا و خفقان حار و برشتهء « 1 » او جهت اسهال كبدى و دموى و صفراوى مؤثر و تعليق او بر بازوئ چپ زنان مانع آبستن و مضر گرده و سپرز و مصلحش رازيانه و قند و قدر شربتش دو درم حنظل بهندى اندر اين كاپهل نامند ثمر گياهيست به قدر هندوانه در نهايت تلخى و مستعمل شحم اوست و قوتش تا چهار سال باقىست و آنچه بيرون آورده باشد تا دو سال در اول چهارم گرم و در دوم خشك مسهل سودا و بلغم غليظ و جهت فالج و امراض بارده دماغى و اعضاء عصبانى و گرده و مثانه نافع و قدر شربتش از يك دانگ تا نيم درم و مضر دماغ حار و معده و مصلحش كتيرا و مقل و مضر ابدان نحيفه و مصلحش رب فواكه و بدلش برابر او بيد انجير و ثلث آن حرمل است حنا بكسر حا و تشديد نون بهندى مهندى نامند نباتيست گلش سرخ مائل بسبزى مركب القوى و مائل بسردى و در دوم خشك و گويند در اول گرم است و با قوت قابضه و آشاميدن آب نقيع او روزى سى مثقال با هفت مثقال شكر جهت ابتدائ جذام بغايت نافع و آشاميدن جرم او نيم مثقال بالخاصية رافع قولنج و طلائ او با آب برگ بيد انجير جهت شقاق مزمن و درد زانو و با برگ گردگان بالمناصفه جهت بيضه و خوذه و شقيقه و صداع ريحى و بلغمى مجرب است و مضر حلق و مصلحش كتيرا و لعاب اسپغول و گل او معتدل و لطيف و طلائ او جهت فالج و امراض دماغى و عصبانى مفيد است حنطه به فارسى گندم و بهندى گيهون نامند بهترين او تازه باليده مايل بزردى و بعد از ان جنس سفيد اوست در اول گرم و در رطوبت و يبوست معتدل است و تازه او كه خشك نشده باشد در دوم تر و بهترين غذاهائ اصحا و كثير الغذا و مسمن و مسدد و مولد كرم معده و مصلحش سركه كهنه و مضر زنان حامله و پخته او نفاخ و ديرهضم و مصلح او شيرينيها و طلائ آرد گندم با آب كشنيز

--> ( 1 ) يعنى بريان كردهء او 12