محمد صادق على خان

94

مخازن التعليم ( فارسى )

و جهت مواد محتبسه سينه و سرفه و ربو مجرب و ضمادش جهت اورام صلبه ظاهرى و باطنى و ورم سپرز و درد رحم و سوختگى آتش و كلف بغايت موثر و مصدع و مغشى و مضر انثيان و مولد خلط غليظ و مصلحش سكنجبين و انيسون و بدلش تخم كتان و قدر شربت از گياه او تا ده درم و از تخم او تا پنج درم و روغن او كه از تخم او گيرند گرم و تند و محلل و ملين صلابات است حلتيت به فارسى انگوزه و انگزد و بهندى هينگ نامند اسم صمغ انجدان است بهترين اقسام او طيب است و در چهارم گرم و در دوم خشك قوتش تا هفت سال باقيست و منتن او در سيوم خشك و بوئ او شبيه ببوى گندنا و اقسام او قاتل جنين و مخرج آن و محلل قوى و مبهى و مدر و جهت امراض بارده دماغى و فالج و تپ ربع و با زردهء مرغ جهت سرفه خشك و درد پهلو مجرب و طلائ او با انجير خشك و سركه جهت قوبا نافع و مضر دماغ و جگر و مصلحش انارين و انيسون و بوئ او مضر محرورين و مصلحش بنفشه و شربت صندل و اكثار او مورث اسهال و تپ مصلحش آب مورد و سيب و صندل و بدلش جاوشير و سكبيخ است و قدر شربتش از يك عدس تا نيم مثقال حمص به فارسى نخود گويند و بهندى چنا نامند برى و بستانى مىباشد برى گرم و خشك‌تر از بستانى مفتح سدهء جگر و سپرز و كليه و ملين اورام بن گوش و انثيان و بستانى او بهترين حبوب است نزد بقراط در دويم گرم و در اول خشك و تازه سبز او در اول تر و قوتش تا سه سال باقيماند و ملين طبع و مبهى و مقوى شش و مسمن بدن و مقوى حرارت غريزى و مولد خون صالح و كثير الغذا و منبه اشتها و چون او را در سركه يك شب تر كنند و ناشتا بخورند و در ان روز چيزى ديگر نخورند جهت كشتن كرم معده مجرب دانسته‌اند و آب منقوع او را با قدرى عسل بنوشند جهت اعاده باه مايوسين بيعديل است و طبيخ نخود سياه مسقط جنين و مفتّت حصاة و در افعال قوىتر از سفيد و با قوت ترياقيه و مضر قرحهء مثانه و مولد رياح و مصلحش خشخاش و گلقند و زيره و در ساير افعال بدلش ترمس و در قوت باه لوبياست حماض بهندى چوكه نامند در دوم سرد و خشك و با قوت