محمد صادق على خان

82

مخازن التعليم ( فارسى )

و روغن بنفشه سرد و تر منوم و جهت جرب و خشكى دماغ و سينه و سرفه و قطورا و در احليل جهت حرقت بول و حرارت مثانه و سعوط او جهت درد سر حار و بيخوابى مفيد و بدلش روغن نيلوفر و تركيب او در مركبات مسطور است به ورق به فارسى بوره نامند سفيد سبك پرسوراخ را ارمنى نامند و سرخ را نطرون و در اكثر مستعمل ارمنى است در سيوم گرم و خشك محلل و جاذب خون به ظاهر بدن و آشاميدن او رافع قولنج و مهيج باه حتى طلائى آن و مقاوم سموم و مفسد معده و محرك قى و مصلحش مصطگى و صمغ عربى و بدلش يك نيم وزن او نمك است و قدر شربت از يك درم تا ده درم و قسم سرخ او از نيم درم تا يك درم بوزيدان بهندى ستادر نامند بيخيست سفيد و اطول از انگشتى در آخر دوم گرم و خشك و با رطوبت فضليه و مبهى و محرك جماع و بالخاصية مسهل زردآب و مفتح سدهء جگر و سپرز و منقى معده و جهت استسقاء و رفع كرم امعا و درد مفاصل و نقرس و اذابت اخلاط غليظه و با قرومانا برائ بواسير نافع و مضر انثيان و مصلحش عسل و خردل و بدلش دو وزن او بهمن سفيد و گويند بوزنش وج و قدر شربت آن تا يك مثقال بهمن بلغت فارسى اسم بيخيست كه منبت او كوهستانست سفيد و سرخ مىباشد سفيد در دوم گرم و خشك و سرخ او قوىتر و گرم‌تر هر دو مقوى دل و مسمن و مفتح و محلل رياح و بلغم لزج و موافق مبرودين و جهت خفقان و سنگ گرده و مثانه و يرقان نافع و قدر شربت از جرم آن تا دو مثقال و از آب او تا سه وقيه و مضر سفل و مصلحش انيسون و كتيرا و بدل هر دو را يكديگر و بدل هر دو به وزن او تودرى و نصف آن لسان العصافير و بدل احمر او درونج و سفيد او زرنباد است بهندى تركارى مشهور است لعاب بسيار دارد دافع صفرا و مدر و مقوى و مولد منى بيض مراد از مطلق او تخم‌مرغ خانگى است و نيمبرشت او معتدل‌ترين اغذيه و مائل بگرمى و مركب القوى است و پوست او در اول دوم سرد و خشك و سفيدى او در دوم سرد و تر و زرده او در اول گرم و تر و كثير الغذاء