شربتش از دو درم تا پنج درم و مضر امعا و مصلحش سكنجبين و بدلش تخم شبت و در تقويت باه مثل او ابخره است اهليلج اصفر به فارسى هليله زرد و بهندى هرزرد و هرمكى نامند بهترين او باليده زرد مايل بسرخى با ملاست است و آن ثمر است در آخر اول سرد و در دوم خشك مسهل بعصر صفرا و بلغم رقيق و مقوى معده و دماغ و مفتح سده و جرم او و جرم سائر هليلجات محدث قولنج اند مجموعه آن مقوى حواس و ذهن و جهت خفقان و جذام و صداع و غثيان و حميات مركبه و استسقا و منع صعود بخارات بدماغ نافع است و مجربين گفته‌اند كه استعمال هليلجات در حميات نشايد كه منع است و حق همين است مگر آنكه خلطى غليظى با صفرا و بلغم رقيق باشد و عصارهء هليلهء خشك قوى الفعل است و مضر سقل و مصلحش عناب و سپستان و قدر شربت از جرم او تا پنج درم و در نقوع و مطبوخ از هفت درم تا ده درم و مصلح قبض او روغن بادام و بدلش در غير اسهال پوست انار و گويند مازو بدل اوست اهليلج هندى و اسود نيز گويند و به فارسى هليله سياه و بهندى زنگىهر نامند در وسط اول سرد و در دوم خشك مسهل سودا و منقى خون از سودا و جهت بواسير و درد سپرز نافع و مضر جگر است و مصلحش عسل و بدلش هليله كابلى و در قبض نصف وزن او مازو و قدر شربتش از جرمش تا دو مثقال و در مطبوخ تا هفت مثقال اهليلج كابلى به فارسى هليله كابلى و بهندى ابنياهر و برىهر نامند بهترين او باليده و سياه مائل بزردى است در برودت معتدل و در اول خشك و بعضى او را و هليله سياه را گرم باعتدال مىدانند مسهل بلغم و سودا و صفرائى مخلوط باخلاط و مدر بول و بهترين اقسام هليله و قوىتر از هليله زرد و سياه و آنچه هليله زرد فائده مىكند اين هم مىنمايد و دانه هليله مدر بول است و ذرور سوخته او جهت تقويت دندان و لثه مجرب و بدلش هليله سياه و قدر شربت از جرمش تا سه مثقال و در مطبوخ تا هشت مثقال و فائده مرباى او در مركبات مرقوم است فرسخ دوم در حرف الباء الموحدة التارى