محمد صادق على خان

77

مخازن التعليم ( فارسى )

و الفارسى - بابونج در فارسى بابونه و بهندى سونهل مرهى ؟ نامند در جميع اجزا مثل اقحوان است در دوم گرم و در آخر اول خشك محلل بىجذب مفتح و مدر و مقوى دماغ و باه و جهت تپ بلغمى و سوداوى مركبه و درد سر و نزلات و تسكين دردها و ورم جگر و قولنج و ايلادس شربا و ضمادا نافع و مضر حلق و مصلحش عسل و شربت انار و بدلش قيصوم و قدر شربتش تا سه مثقال و بيخ او گرم و خشك تر و در افعال قوىتر از گل او و يك مثقال او با شراب و عسل بسيار محرك باه است و روغن او در مركبات مسطور است بادرنجبويه معرب بادرنگبويه فارسى است و به عربى مفرح القلوب و بهندى بلىلون و رام‌تلسى نامند نباتيست در دوم گرم و مقوى دل و دماغ و حواس و معده و جگر و مفرح و هاضم و مورث ذكا و حفظ و محلل سودا و منضج امراض بلغمى و جهت خفقان و فواق و رفع سموم نافع و قدر شربت از خشك او تا ده درم و از تازه‌اش تا بست درم و مضر درك و مصلح او صمغ عربى است و كندر و بدلش دو وزن او ابريشم است و تخمش در افعال ضعيف‌تر از برگش و قدر شربتش تا دو مثقال بالنگو نوعى از ريحان است جهت اسهال معدى و دموى كه از از امعا باشد با گلاب مجرب و جهت مغص و زحير مفيد و بدلش تخم ريحان و قدر شربتش تا دو مثقال است پرسياوشان لغت يونانيست و به فارسى پرسياوشان و به عربى شعر الجيار و بهندى راج‌هنس نامند و آن نباتيست معتدل مايل به گرمى و خشكى و قوتش تا شش سال باقيست ملطف و مجفف و محلل و مفتح و منضج و مدر بول و حيض و مسهل سودا و بلغم معده و امعا و جهت تنقيه شش و ضيق النفس و درد سينه و يرقان مفيد و سفوف خشك او جهت اسهال و طلائ تازه او جهت گزيدن سگ ديوانه شربا و ضمادا نافع و مضر سپرز و مصلحش مصطگى و بدلش جهت آلام شش بوزنش بنفشه و نصف آن اصل السوس است و قدر شربت از جرم او تا هفت درم و از آب طبيخ او تا بست درم بزرقطونا مشهور است به فارسى تخم بنگو و بهندى اسپغول نامند و بهترين