محمد صادق على خان

59

مخازن التعليم ( فارسى )

و وقت قى اختيارى صيف و ربيع است و بقراط ضامن مىشود حفظ صحت كسى كه قى در يك ماه دو مرتبه پىدرپى غير حفظ دوره عادت خود كند و بهر قى طعام جيد كثير مختلف الالوان بىمضغ كثير خورد يا مقيات خورده قى كند بلغمىمزاج از آب برگ ترب و تخم آن و آب شبت و عسل و نمك خورده قى كند و صفراوى از سكنجبين و آب گرم و گلاب و قى اضطرارى و هر وقتىكه حاجت افتد از آب نيمگرم و نمك بحسب حاجت مكرر قى كند و بعد از قى گلقند و سكنجبين با اندكى مصطگى سائيده در شربت انار آميخته همراه گلاب بخورند تا كه گرسنگى صادق نشود غذا ندهند و غذا سريع الهضم و كثير الغذا مانند آب يخنى دهند اما آنكه برائ ازاله امراض كنند اگر غرض در ان تنقيه معده و حوالى آن باشد از ادويه ضعيفه مذكوره كنند و اگر جذب ماده از اماكن بعيده باشد از ادويه قويه چون خربق و جوز القى كنند و كسى را كه ضعف معده و سينه و دماغ و گردن باريك باشد و كسى كه بسيار فربه باشد احتراز كند فائده سيوم در بيان حقنه بقراط استخراج كرده او را از طائر لهذا او را عمل طاير گويند حقنه آنست كه دواى به عمل مخصوص بامعا از راه مقعد رسانند و هر دوائى كه برحم از راه قبل رسانند و او معالجه نيك است در اخراج فضول معده و امعا و جذب مىكند مواد را از اعلى بدن و دواى حقنه كم از نصف رطل و زياده از دو ثلث رطل نباشد و معتدل القوام بود و نيمگرم باشد و در وقت معتدل استعمال كنند و قبل از استعمال حقنه چيزى مقوى معده چون گلقند و مصطگى و اندكى شوربا با توابل حاره بخورانند و در خلو معده نشايد و غذا در ان روز لطيف و قليل باشد و تركيب حقنه مسهله قريب تركيب مطبوخات مسهله است مگر بعض مسهلات را در حقنه منع كرده‌اند و آن صبر است و هليلجات و حقنه اقسام است و در امراض گرم از مسهل بارد و در امراض سرد از مسهل گرم حقنه كنند وقتىكه مريض طاقت نوشيدن مسهل ندارد دادن حقنه ضرور بود فرسخ سيوم در اعمال يد و آن بر شش قسم است