و از دود شاخ گوزن انواع ماران مىگريزند و همچنين از دود پشم بز و گوگرد و موئ انسان و پاشيدن آب نوشادر و خردل در سوراخ مار باعث هلاكت اوست و از دود كردن عقرب و كبريت و سم خر و زرنيخ و پيه بز عقرب بگريزد و آب حلتيت در خانه ريختن همين خاصيت دارد و چون آب ترب و برگ آن بر عقرب اندازند بميرد و اگر ترب پاره كند و بر در سوراخ عقرب اندازد بيرون نمىآيد و چون روغن تخم ترنج كسى تدهين كند او را عقرب نزديكى نمىكند و اگر سير و كبريت دود كند زنبور مىگريزد فرسخ دهم در تدبير مسافران دريا مشتمل است بر دو زورق - زورق اوّل در تدبير حفظ صحت و معالجه ايشان مشتمل بر دو ساحل ساحل اوّل در تدبير علاجى كه مخصوص بايشان است در غذا و ديگر احوال مانند تدبير مسافران بر باشد و آنچه بايشان مخصوص باشد اينست كه گاه باشد كه بعض مردمان را در ابتدائ ايام بوقت نشستن در كشتى دوار و غثيان و قى حادث مىشود پس هرگاه قى عارض شود بند نكنند تا خلط خام بيرون آيد پس اگر افراط كند به سيب و به و انار و مانند اينها كه معده را قوى كند بند بايد كرد و اگر مقويات معده تناول نموده بر كشتى سوار شود اولى و انسب است و وقتىكه خورده شود تخم كرفس منع مىكند غثيان را و همچنين افسنتين و عدس بغوره و سركه پخته اگر بخورند درين باب مفيد بود و بخارات را از دماغ بازميدارد خصوصا اگر اندك پودينه نيز به اينها يار باشد و همچنين شربت سماق نيز بغايت نافع است و ماليدن اسفيداج را در هر دو سوراخ بينى مفيد بود و اگر زرورد و طباشير سفيد و صندل سفيد و عود و پوست ترنج و مانند آن در گلاب و سركه سائيده بر فم معده ضماد كند همان وقت قى بازميدارد و از اكثر ثقات مسموع شده كه مكيدن ليموى ترش براى دوار و غثيان و تهوع كه هنگام نشستن بر كشتى عارض مىشود فائده بليغ مىكند و همچنين تمر هندى و خصوصا افشردهء آن درين باب نفع تمام دارد و تناول جميع حموضات مقوى معده