محمد صادق على خان

16

مخازن التعليم ( فارسى )

آنست كه خون غليظ ازو پيدا شود و لطيف بر خلاف آن و متوسط بين‌بين صالح الكيموس آنست كه خون نيك ازو حاصل شود و فاسد الكيموس بر خلاف آن و كثير الغذا آنست كه خون بسيار ازو پيدا شود و قليل الغذا بر خلاف آن و اوسط بين‌بين اما مشروب اگر شراب باشد ذكر آن ترك كرديم كه شرب آن از جمله گناه كبائرست و اگر آب باشد آب صرف غذائ بدن نمىشود ليكن استعمال كرده مىشود برائ چند فوائد يكى از ان ترقيق غذا است دوم طبخ غذا سوم بدرقه غذاست كه آن را در مجارى ضيّقه مىرساند سوم از سته ضروريه حركت و سكون بدنى ست و منقسم مىشود حركت بشدت و ضعف و كثرت و قلت و سرعت و بطؤ اما سريع قوى قليل گرم مىكند بدن را زياده از آنچه تحليل مىكند و بطى ضعيف كثير بالعكس بود افراط حركت و سكون مبرد است و سكون اعون بر هضم است و حركت بر انحدار چهارم از سته ضروريه حركت و سكون نفسانىست حركات نفسانى را اعراض نفسانى نيز گويند و لازم مىشود حركت نفس را حركت روح قلبى كه حامل قوت حيوانىست يا بسوى خارج بدن دفعة چنانچه در غضب شديد مىباشد و يا بسوئ خارج اندك‌اندك چنانچه در فرح و لذت مىباشد و يا بسوئ داخل دفعة چنانچه در فزع يا اندك‌اندك چنانچه در غم يا بسوئ داخل و خارج چنانچه در خجالت مىباشد و اين توجه اگر بسوى خارج مىشود گرمى خارج مىنمايد و سردى داخل و اگر به داخل مىشود گرمى داخل مىنمايد و سردى خارج و مفرط ازين قاتل است و افراط سكون نفسى مبرد و مبلد است پنجم از سته ضروريه نوم و يقظه است در خواب روح و قوى و حرارت غريزى برائ نضج و هضم اندرون بدن مىرود و خواب بر خلائ بدن مبرد و مجفف است و بر غذا و خلط مستعد هضم اعانت كند بر هضم و كثرت نوم در نهار ردىست و هرگاه عادت شود بتدريج ترك نمايند اما بعد از ساعت يا دو ساعت بر طعام موجب سبكى طعامست بر معده و تململ ميان نوم و يقظه رديست ششم از سته ضروريه استفراغ و احتباس‌ست معتدل از هر دو حافظ صحت است و افراط استفراغ بدن را خشك و سرد مىكند و افراط احتباس