محمد صادق على خان

138

مخازن التعليم ( فارسى )

سردترين شيرهاست و بسيار مرطب مبرد است و مفرح و جالى و مفتح و بطى الاستحاله بخلط غالب معده و جهت سل دق و هزال يبسى و سرفه حار و نزله تند و عسر النفس حار و نفث الدم و التهاب خون و صفرا و جراحت رحم و مثانه و آلات بول و حرقة البول و قرحه امعا و زحير و مضمضه او جهت تقويت لثه و دندان نافع و مضر مرطوبين و درد سربارد و مصلحش گلنگبين و بدلش شير تر و تعليف او باشيائ مناسبه بهر علتى شرط است و قدر شربتش از دو وقيه تا نيم رطل است لبن الحامض به فارسى ماست نامند و بهندى چهاچه گويند در دوم سرد و تر و مرطب و مقوى باه محرورين و مسكن تشنگى و غذائيت او نسبت بدوغ زياده و در ساير افعال قريب به اوست و مضر معده سرد و كثيف و ديرهضم و مسدود مولد خلط خام و مضر تپهائ مركبه و عفنه و مصلحش معاجين و ادويه حاره و زنجبيل مربى لحوم بهترين مواشى گوسفند و بز است كه زياده بر يك سال و كمتر از شش ماه برو نگذشته باشد و بعده گوساله يك ساله و شتر جوان بهتر از شتربچه و مداومت خوردن لحوم موجب قساوت قلب و تيرگى باصره و بلادت و عروض صفات بهمييت و بسيار دير خوردن آن باعث ضعف بدن و نقصان ارواح و سقوط قوتهائ اوست و شرب آب بعد از ان بغايت مضر و تناول نمودن در شبها باعث تخمه و جمع كردن او با شير و تخم‌مرغ جائز نيست و گوشت آب و ماء اللحم سريع النفوذ و موافق ناقهين و ضعيف القوة است لسان الحمل به فارسى بارتنگ نامند صغير و كبير مىباشد تخم صغير سياه و كوچك و تخم كبير ريزه‌تر از تخم صغير و منافع كبير زياده از تخم صغير و از مطلق او مراد صغير است در دوم سرد و خشك و برگ و تخم او الطف و جالى و رادع و قابض و مقوى جگر و مفتح و حابس نزف الدم جميع اعضا و عصارهء برگ و بيخ او مسكن و تشنگى و جهت فساد هضم و دق و سل و نفث الدم و سدهء سپرز و جگر و ضعف آن و سدر و صرع و تپهائ حاره و ربو و جوشش دهان و لثه و قرحه ريه و قى الدم و سدهء گرده و حرقت بول و سيلان حيض و خون بواسير و ضماد و ذرور او جهت التيام زخمها و ورم آن و سوختگى آتش و داء الفيل و قروح خبيثه و ساعيه و آكله و نار فارسى نافع و