محمد صادق على خان

137

مخازن التعليم ( فارسى )

و مضر دندان و زنان آبستن و صاحبان خفقان رطوبى و منجر و اكثار او مورث سنگ گرده و مثانه و سريع الاستحاله بخلط غالب معده و مصلحش شكر و بدلش شير بز و قدر شربتش از نيم رطل تا يكرطل است لبن الضان شير گوسفند است دهنيت و جنبيت او غالب و غليظتر از شير گاو و بهترين او از ميش سياه و در تقويت باه و جوهر دماغ و نخاع و نفث الدم مؤثر و با صمغ عربى در روغن بادام جهت سرفه مجرب و در سائر افعال و مضار مثل سائر شيرها است لبن المغر شير بز است و مائيت او غالب و برودت و رطوبت او زياده و مدر فضلات و جالى و مرطب دماغ و نخاع و در حرارت ريه و حلق و مثانه و تپهائ مزمنه و دق و غرغره او جهت ورم لهات و خناق النفع و در سائر افعال مانند شير گاو و از ان لطيف‌تر و قدر شربتش از دو وقيه تا نيم رطل است و بدلش شير گاو لبن النسا شير زنان است و موافق‌ترين شيرها است و از مرضعه دختر سردتر است و مدر بول و مرطب دماغ و مفتح سده خيشوم و رافع سل و يبوست سينه و سرفه يبسى و سعوط او جهت خشكى دماغ و بيخوابى و سرسام و اختلاط عقل و قطور او جهت درد گوش مفيد و بدلش شير الاغ است و قدر شربتش از دو اوقيه تا نيم رطل است و بهترين شير زنان و ساير البان آنست كه چون بر روئ ناخن ريزند جمع شود و با چسپيدگى باشد و با اعتدال قوام و گويند چون شير حامله را بر روى قمل دوشند قمل بميرد و يا در زير آن بماند آن زن به دختر حامله خواهد بود و به عكس آن به پسر و صاحب تحفة المومنين آن را از مجربات نوشته است لبن اللقاح شير شتر است و دهنيت بسبب شدت امتزاج ازو جدا نمىشود لهذا گرم و رقيق و مايل بشوريت است مفتح و مدر بول و ماء اصفر يعنى زرداب و با شكر مقوى بدن و صاف‌كننده بشره و محرك باه و اشتها و جهت سده و يبوست جگر و اورام صلبه باطنى و ضيق النفس و ربو و استسقائ زقئ و طبلى و علل سپرز و بواسير نافع و بايد كه از دو اوقيه شروع كنند و بتدريج تا يكرطل رسانند و بايد كه شتر را تا ده روز قبل از استعمال شير او تعليف برازيانه و كاسنى و امثال آن نمايند لبن الاتان شير الاغ يعنى خر است و مائيت غالب و جنبيت و دهنيت كم دارد و او