محمد صادق على خان

135

مخازن التعليم ( فارسى )

اسهال رطوبى و با صمغ جهت عسر النفس و سرفه مزمن رطوبى و با عسل و شكر جهت ضعف معده و رياح غليظه و نسيان و با زردهء تخم‌مرغ نيمبرشت جهت تقويت باه و توليد منى و خصوصا با جوز و بسباسه و اكتحال او جهت جلائ باصره و قرحه چشم و خون منجمد در آن و بياض و جرب و حكه و ظلمت چشم خصوصا با عسل مفيد و اكثار او محرق خون و بلغم و مصلح محرورين و باعث جنون و جذام و بهق سياه و مصلحش برنج فارسى و شكر و بدلش مصطگى و قدر شربتش نيم درم است و قشار كندر خشك‌تر از كندر و شديد القبض و جهت نفث الدم بغايت مؤثر و مقوى معده و مانع سيلان مولو باعضا و دقاق كندر لطيف‌تر از كندر و مفتح و جالى و در افعال ضعيف‌تر از قشار است كهربا از نوع مهره است و از درياى مغرب بساحل مىافتد و بعضى را اعتقاد آنست كه صمغ جوز و غير آنست و نزد بعضى آب چشمه‌ايست كه مانند سرصر ؟ منجمد در جزائر مغرب مىگردد و صاحب تحفه مىنگارد كه حقير قطعه از كهربا مشاهده نموده كه مگسى در آن مانده و متحجر شده بود و از اقوال قدما ظاهر مىشود كه كهربا و سندروس از يك جنس‌اند و سندروس مخصوص بلاد هند و كهربا مخصوص بلاد مغرب و شمال مىباشد و در ربودن كاه هر دو شريك اند و سندروس باندك حرارتى كه از ماليدن بهم رسد جذب كاه مىكند و كهربا محتاج بماليدن زياده مىباشد و در سندروس سرخى غالب است و در كهربا زردى و صلابت و در حين سوختن بوئ شاخ سوخته مىدهد و نزد محمد بن احمد معدنيست و بهترين كهربا آنست كه در ساحل مغرب و از زمين مزارع مغرب بهم رسد در گرمى معتدل و در دوم خشك و نزد بعضى در اول سرد است و مقوى معده و دل و مفرح و قاطع نزف الدم جميع اعضا و حابس نفث الدم و حيض و نزلات دماغى و قى و جهت اسهال دموى و يرقان و خفقان و حرقت بول و ضعف گرده و سنگ مثانه و با مصطگى جهت عسر البول و بالخاصية جهت زحير نافع و طلائ او با صبر جهت ساقط كردن دانه بواسير و تعليق او جهت حفظ جنين از اسقاط و رفع يرقان از مجربات است و مضر سپرز و مصلحش بنفشه است و بدلش سندروس