محمد صادق على خان

132

مخازن التعليم ( فارسى )

و حيض و منقى گرده و مثانه و مبهى و محرك باه و اشتها و قى و معاون عمل ادويه مسهله و جهت ربو و ضيق النفس و فواق و مضر حوامل و مرضعه و محرك صرع مصروعين و مفسد شير و باعث صرع مولود و خفت عقل آن و منجر و تازه او نفاخ و مصلح آن انيسون و تخم كرفس بستانى در تفتيح قوىتر از سائر اجزا و هاضم غذا و در ساير منافع مانند بيخ او و مضر ريه و مصلحش حماما و مورث سحج و مصلحش كتيرا و بدلش نانخواه و قدر شربت از بيخ او در مطبوخات پنج درم و از عصاره او تا پانزده درم و از جرم آن سه درم و از تخم آن يك درم است كراث به فارسى گندنا نامند برى و بستانى مىباشد و بستانى او را نبطى گويند و اقسام است آنچه برگش باريك‌تر و در تمام سال موجود است كراث البقل و آنچه در آخر زمستان و اول بهار مىرسد كراث شامى گويند و از مطلق او مراد كراث البقل است در سوم گرم و در دوم خشك و خوردن او بعد از غذا مانع ترش شدن طعام و ملين طبع و مدر حيض و ملطف و مبهى و رافع قولنج و مفتح سدهء جگر و مقوى كمر و قوة هاضمه و منقى قصبه ريه و اقسام كراث ديرهضم‌تر از پياز و نفاخ و مفسد لثه و دندان و محرق خون و مصلحش كشنيز و تخم او در آخر دوم گرم و خشك و مبهى و با شراب بغايت محرك باه و دو مثقال او با حب الآس قاطع نزف الدم و محرك اشتها و مضر ريه و مصلحش عسل و قدر شربت او از يك درم تا دو مثقال است كزبره به فارسى كشنيز و بهندى دهنيا نامند برى و بستانى مىباشد برى را برگ مايل بزردى باشد و در جميع افعال قوىتر از بستانى و از ان زبون‌تر است و برى و بستانى او مركب القوى و نزد بقراط سردى و خشكى آن در دوم است و شيخ الرئيس و جالينوس گرم دانسته‌اند و تازه او باندك حدت و قاطع باه و نعوظ و هفت مثقال او با شكر مشتهى و منوم و مانع تخمه و صعود بخار بدماغ خصوصا با سركه و سماق و جرم او مسكن صفرا و التهاب معده و تشنگى و حابس قى و ضماد او با شير دختر جهت ضربان چشم نافع و با آرد جو محلل خنازير و اورام صلبه و با آرد باقلا رادع خنازير و قطور آب او در چشم جهت منع بروز آبله و حصبه و رفع زردى چشم مجرب و چون سرب را به آب كشنيز بسايند و با روغن گل سرخ طلا كنند جهت سرطان مقرح و