محمد صادق على خان

131

مخازن التعليم ( فارسى )

و عسل و محلل رياح و ترياق سموم و مدر مره سودا و جهت فالج و امراض بارده دماغى و مفاصل نافع و گفته‌اند كه چون بيخ كبر را نرم كوبيده با مثل آن روغن كنجد و به وزن آن آب بجوشانند تا تمام آب و نيم وزن روغن بسوزد پس او را بر سر ضماد غليظى كند موئ را سياه كند و هرگز مو سفيد نرويد و مجرب دانسته‌اند و ثمرش كه خيار كبر نامند و تخم او در سوم گرم و خشك و خيار رسيده او بدون خائيدن دانه او ملين طبع و خيار او مفتح سدهء جگر و سپرز و قدر شربت از بيخ او تا سه درم و در مطبوخات تا هفت مثقال و مضر مثانه و مصلحش انيسون است و مضر معده محرورين و مصلح آن سكنجبين كتان بهندى السى گويند نباتيست تخم او در اول گرم و خشك و با رطوبت فضليه و مدر و ملين طبع و باندك فلفل و عسل جهت تحريك باه مايوسين مجرب مىدانند و لعوق او با عسل جهت سرفه بلغمى و ضماد او با اسپغول جهت تسكين درد مفاصل و نقرس و عرق النساء نافع و مضعف هاضمه و مصلح آن سكنجبين و مظلم بصر و مصلح او كشنيز و مضر انثيين و مصلحش عسل و بدلش حلبه است و قدر شربتش از سه درم تا ده درم كثيرا بهندى كتيرا گويند صمغى است و آن سفيد مايل بسرخى و در حرارت و برودت معتدل و در اول تر است و بعضى در اول سرد و خشك دانسته‌اند مركب القوى و مغلظ مواد رقيقه و مسكن لذع و حدت اخلاط و قرحه چشم و قاطع نفث الدم سينه و جهت سرفه و خشونت سينه و قرحه ريه و گرفتگى آواز و حرقة البول و لذع امعا و تقويت آن و تسكين درد گرده و مثانه و امراض چشم مفيد و طلائ او جهت كلف و نمش و نرم كردن جلد و رفع خشونت آن و شقاق لب مجرب و اكتحال او جهت اقسام رمد موثر و مضر سفل و مصلحش انيسون و بدلش در تعزيه و غير آن صمغ عربى و در تليين و تغليظ تخم كدو است و قدر شربتش از يك درم تا پنج درم كرفس بهندى اجمود است اقسام مىباشد قسم جبلى صحرائى و جبلى غير صحرائى و قسم نبطى و برى و بستانى مىباشد و از مطلق كرفس مراد بستانى است و بيخش قوىتر اجزاء اوست و بعد از ان تخم او در اول دوم گرم و خشك و بغايت مفتح سدد جگر و سپرز و مدر بول