سفيد و هر دو با عطريت و تندى و تلخىاند و از هند خيزد و كبار را ذكر و نر و صغار را انثى و ماده گويند و قوت آن تا ده سال باقيست و كبار او خوش‌بو و در تفريح و ساير افعال قويتر و در دوم گرم و خشك و مسخن و هاضم و مفرح و مقوى دل و معده و مفتح سدد و با قوت قابضه و جهت رياح معده و احشا و قى و غثيان و درد جگر و سدهء آن و خصوصا با غلاف آن و جهت صرع و سنگ گرده نافع و گويند مضر رايه است و مصلحش شكر و بدلش يك وزن و نيم آن قاقله صغار است و شربتش تا يك مثقال و قسم صغار او در آخر اول گرم و در دوم خشك و در تقويت هاضمه قويتر از كبار و مسكن قى و مجفف رطوبات سينه و قوت قابضه او كمتر از كبار و در ساير افعال مانند كبار و مضر امعا و مصلحش كتيرا و بدلش نصف آن كبابه و شربتش دو درم قثا بثائ مثلثه اسم عربى خيارزه است كه خيار دراز و خيار سبز نيز گويند و بهندى ككرى گويند در آخر دوم سرد و تر و مسكن حرارت و تشنگى و مدر سنگ گرده و مثانه و جهت التهاب معده و جگر مفيد و لطيفتر از قثد و سريع‌الهضم‌تر از ان و تخم او مدر بول و مفتح و قويتر از تخم قثد است و پوست و گوشت او مولد رياح و قولنج و دير هضم و خلطى كه ازو بهم رسد مستعد عفونت و مانند قثد در اكثر افعال و مصلحش عسل و مويز و رازيانه و شرب برگ او جهت سگ ديوانه گزيده و خشك كرده آن جهت اسهال صفراوى مفيد است قثد اسم عربى خيار است و در شيراز خيار بالنگ و در خراسان خيار بادرنگ و بهندى كهيرا نامند در آخر دوم سرد و تر و مسكن حرارت صفرا و خون و التهاب احشا و رافع تشنگى و مفتح سده جگر و مدر بول و مخرج حصاة و غليظتر از قثا و جهت تپهائ تند و يرقان و درد سر و آب او تا چهل و پنج مثقال با شكر جهت اسهال مره صفرائى كه در معده و امعا باشد نافع و مضر مبرودين و خام‌كنندهء غذا و مولد خلط خام و چون در معده فاسد گردد مولد خلط سمى مىشود و مصلحش معاجين حاره و بوئيدن خيار جهت انتعاش روح حيوانى و درد سر حار مفيد و ترشى خيار سرد و مطفى حرارت و تخم او سرد و تر از خيارزه مدر بول و رافع تپهائ حاره و ورم جگر و سپرز و درد شش و قرحه آنكه از حرارت باشد و مضر انيثان و مصلحش كتيرا و بدلش تخم خيارزه