محمد صادق على خان

128

مخازن التعليم ( فارسى )

و قدر شربتش تا پنج درم است قرنفل بهندى لونگ گويند و آن شگوفه درختىست نر و ماده مىباشد و در سوم گرم و خشك مفتح و محلل و مقوى معده و جگر و دماغ و باه و هاضمه و مفرح و رافع قى و غثيان و استسقا و علل سوداوى و بلغمى و سلس البول و نيم درم او با شير تازه به شرط مداومت بغايت محرك باه و طلائ آن بر احليل باعث لذت جماع و جهت سكته و سدد دماغى و نزلات بارده مجرب و مضر گرده و امعا است و مصلحش صمغ و بدلش مثل او دارچينى و نصف او بسباسه و قدر شربتش تا يك مثقال است قرفه اسم جنس پوست هر درخت و چوب آنست و مراد اطبا پوست درخت خاصى است قسمى از ان خوش‌بو و سياه و سطبر مانند رنگ قرنفل و در بو شبيه به آن داور اقرفة القرنفل به اين سبب نامند و قسمى مايل بسرخى و شيرين‌تر از قرفة القرنفل و در بو شبيه بدارچينى است و او را قرفة الدارچينى گويند و نزد بعضى پوست درخت دارچينى است و قسمى سفيد مخطط بخطوط و قسمى سفيد و زودشكن مىباشد بهترين اقسام قرفة القرنفل است و در افعال ضعيف‌تر از دارچينى و جمعى آن را ازو قويتر دانسته‌اند در آخر دوم گرم و خشك و مقوى اعضاء باطنى و در تقويت معده و جگر و سپرز قويتر از دارچينى و جهت فالج و لقوه و صرع و امراض عصب و درد مفاصل نافع و بدلش سليخه است و قدر شربتش تا دو درم قرع به فارسى كدو نامند دو قسم مىباشد يكى را كدوئ سبز و ديگرى را رومى گويند هر دو در دوم سرد و تر و ملين و مفتح و مدر بول و عرق و مسكن تشنگى و قليل الغذا و خوردن كدو با مزورات جهت تپهائ حاره و سرفه و جگر گرم و ترطيب بدن و دماغ و مربائ او جهت مواد سوداوى و تقويت دماغى و توليد خلط صالح مؤثر و ترش او ملطف و هاضم و مسكن حدث خون و صفراست و اقسام كدو مولد نفخ و مضعف معده و مسقط اشتها و مضر مواد بلغمى و سوداوى كه از احتراق بلغم باشد و باعث قولنج و تپها و سريع الاستحاله بخلط موجود در معده و با اغذيه متغلب بطبع غالب آن مىگردد و هرگاه در معده فاسد شود مانند خيار مولد خلط سمى است و مصلحش ادويه حاره و زيره و در مزاج صفراوى غوره و سركه و امثال آن و پوست خشك سوخته او در قطع نزف الدم جراحات و دفع آكله و زخمها مجرب و مغز تخم كدو در دوم سرد و در اول تر و جهت