محمد صادق على خان
109
مخازن التعليم ( فارسى )
بعصر خصوصا بعد از غذا و در خلائ معده حابس طبع حار المزاجاند و بوئيدن اقسام او مفرح و مقوى قوتهائ روح حيوانى و نفسانى و خوردن آن جهت تفريح و رافع كسالت و وسواس و خفقان و حفظ جنين از اسقاط و ضعف جگر و معده و فم آن و يرقان و نزلات و درد سر مزمن و قى و منع صعود بخارات بدماغ و دل و انصباب مواد و درد فم معده كه از ريختن مواد محترقه باشد مفيد و جرم او مسدد و در مضار اقوى از آب و مصلح او با عسل مربى كردنست و بريان كرده او در آتش به قدرى كه رنگش تيره شود جهت قطع اسهال مزمن مجرب است خصوصا چون جوف او را خالى كرده جوزبوا را ريزهريزه كرده در ان جائ داده پخته باشند و مضر احشائ ضعيفه و مخشن قصبهء ريه و مورث قولنج و خصوصا جرم غير مائ او و مصلح آن عسل و انيسون و مانند آن و قدر شربت از آب او تا سى درم و رب به ترش در آخر اول سرد و خشك و قابض و قاطع قى و اسهال مرارى و مسكن تشنگى و درد معده و امعائ كه خلط درد موجود باشد و مسهل بعصر و مضر صاحب سعال است و رب به شيرين قريب الاعتدال و يبوست درو غالب و قبض او كمتر از قسم ترش و در جميع افعال مثل آن و در احشائ ضعيفه ازو انسب است و قدر شربت از ان هر دو تا بست درم و شگوفه تازه او معتدل و با قوت قابضه و مسكن درد سر و مقوى دل و دماغ و معده و مربائ او جهت تقويت معده و دل و خفقان و حار و منع صعود بخارات موثر و بيدانه در دوم سرد و تر و باندك قوت قابضه و لعاب او جهت خشونت حلقوم و سرفه حاره يابسه و تسكين حرارت معده و تپها و سوزش زبان و دهان و يبوست آن مفيد و مغز دانه به مبهى محرورين و موافق اعضاى تنفس و جهت سل و قرحه امعا و سعال نافع و قدر شربتش دو مثقال و از لعاب او تا ده مثقال و مضعف و مرخى معده و مصلحش در محرورين شكر و در مبرودين رازيانه و بدلش بزرقطونا سقمونيا به عربى محموده نامند در سيوم گرم و در آخر دوم خشك مسهل صفرا و لزوجات مخلوط به آن و جاذب از اقصائ بدن و