محمد صادق على خان

106

مخازن التعليم ( فارسى )

لثه و فرزجه او جهت احتباس حيض مجرب و مضر جگر و سپرز گفته‌اند و مصلحش عسل و بدلش زراوند مدحرج است و در تحليل صلابات سپرز و رياح مثل او زرنباد و نصف آن انزروت و قدر شربتش از دو درم تا دو مثقال و قسم ماده او در دوم گرم و خشك و تلطيف او زياده از طويل و ملطف اخلاط و منقى معده و دماغ و جهت ربو و ضيق النفس و سرفه مزمنه و فواق و جنون و صرع و ورم سپرز مفيد و در سائر افعال قويتر از نر اوست مضر سپرز و مجفف اعضا و مصلحش عسل و بدلش قسم طويل و گويند به وزن او زرنباد و نصف آن قسط و قدر شربت تا دو درم‌ست زرنباد بالضم بهندى كپوركچرى نامند بيخيست طعمش يا تلخ مىباشد يا شيرين و آنچه شيرين باشد ضعيف است و قوتش تا سه سال باقيست در آخر دوم گرم و خشك و با رطوبت فضليه و مفرح و مقوى دل و معده و دماغ و محلل رياح و مبهى و مدر بول و حيض و مسمن و مسهل سودا و حابس قى و مفتح سدد و جهت وحشت و مواد سوداوى و خفقان و تحريك باه مفيد و بالخاصية رافع جمله علل بارده و مصدع و زياده او مضر دل و مصلحش بنفشه و بدلش در تفريح دو مثل او درونج و قدر شربتش از يك مثقال تا دو درم است زعفران بهندى كيسر نامند معروف است در سوم گرم و در دوم خشك مفرح قوى و مقوى حواس و مفتح و منضج و محلل و مدر بول و با قوت قابضه و محرك باه و مقوى جوهر روح حيوانى و جگر و احشا و مورث نشاط و ضحك و منوم و جهت رفع سده جگر و سپرز و رسانيدن قوة ادويه باعضا و يك مثقال او جهت عسر ولادت مجرب و ضمادش جهت منع سيلان رطوبات به چشم و تسكين ورم گوش و درد سربارده و رفع بيخوابى نافع و چون ده درم او در آب سرشته مانند گردگان مدور كنند و تعليق نمايند جهت عسر ولادت و اخراج مشيمه زنان و ماديان بالخاصية مجربست و مصدع و مبخر و مضعف اشتها و مغشى و مداومت او مكدر حواس و مضر اعصاب و مصلحش سكنجبين و انيسون و بدلش مثل او دانهء ترنج و قدر شربتش تا دو درم و سه درم او كشنده است زنجبيل بهندى سونه و سندى