محمد صادق على خان

107

مخازن التعليم ( فارسى )

نامند بيخيست معروف در سوم گرم و در اول خشك و با رطوبت فضليه و مقوى هاضمه و ملين طبع و مفتح سدهء جگر و مبهى و محلل رياح غليظه معده و امعاء و رافع تشنگى بلغمى و مقوى معده و جگر و مخرج خلط غليظ و با تربد مسهل رطوبات مفاصل و ساقين و با زردئ بيضه نيمبرشت جهت زياده كردن منى و با خولنجان و پسته جهت تقويت باه از اسرار مجربه است و ضمادش جهت تقويت اعصاب و كزاز و رياح بواسير بيعديل و مضر حلق و مصلحش عسل و بدلش دارفلفل و قدر شربتش دو درم و مربائ او محرك باه مبرودين و جهت تقويت هاضمه و تجفيف بلغم قوىتر است زوفاى يابس گياهيست در دوم گرم و در آخر آن خشك و كوهى او قويتر از بستانى و لطيف و مسهل بلغم و مخرج رياح غليظه و كرم معده و خون جامد و محلل اورام و جهت سرفه مزمن و ربو و نزله و فالج و درد سينه و معده و جگر و قولنج و مضمضه او كه در سركه پخته باشند جهت درد دندان نافع و مضر جگر و مصلحش صمغ عربى و بدلش صعتر و قدر شربتش در مطبوخ تا پنج درم فرسخ دوازدهم در حرف السين المهملة سپستان لغت فارسى است و به عربى دبق و بهندى لهسوره و لسلسه نامند ثمر درختى است در حرارت و برودت معتدل و در اول تر و مسهل محرور المزاج و مواد سوداوى و مزلق و ملين سينه و حلق و مسكن حدت صفرا و عطش و مقوى امعا و جهت حرقة البول و سرفه حار و يابس و اخراج كرم معده و خشونت صوت و اصلاح اذيت ادويه مسهله و گرفتگى آواز و تپهائ حاره و بلغم شور نافع و مضعف معده و مضر جگر گفته‌اند و مصلحش در مبرودين گل سرخ و در غير آن عناب و بدلش خطمى و قدر شربتش از سى عدد تا بست مثقال سرطان نهرى به فارسى خرچنگ و بهندى كيكرا نامند بهترين او ماده است و شناخت مادگى او اينست كه هرگاه سوزن بر پشت او بخلانند آب سفيد برآيد در دوم سرد و تر جاذب و تحليل و مبهى محرورين و كثير الغذا و بطى الهضم و طبيخ دو سه عدد او كه اطراف آن را قطع كرده جوف او را به آب خاكستر پاك و نمك