بخشد و از شان سخونت نشر خواص و تنبيه قواى است چنانچه كهربا چون در جذب كاه قصور كند حك نمايند تا سخونتى يابد 723 - پس جذب او به سرعت كند - پس غايت تاثير طبعيت ما در ياقوت تقريب 724 او به منفعل بود و زياده افاضه چيزى كه ازو طبعا فايض 725 شود - و آنچه قدما از امساك 726 ياقوت خصوصا در دهان تفريحى مشاهده نموده 727 اند - دليل آن باشد كه او در تفريح محتاج اين نيست كه استحاله در جوهر او يا در اعراض لازمه 728 او واقع شود و نه 729 به مماست منفعل بلكه قوت مفرحه ازو قابض است و تسخين 730 و تقريب قوى گردد - چنانچه ساير خواص فعاله در اجسام و ظن آنست كه تنوير او كه 731 به جهت نشف است و تعديل او معين فعل 732 خاصيت [ باشد ] 733 - كندر : حار در ثانيه و يابس در اولى بود تقويت روح قلبى و دماغى كند لهذا از بلادت و نسيان 734 منفعت بخشد 735 و حال 736 او مناسب حال بهمن است الا در خاصيت ازو ضعيف باشد و در عطريت 737 اقوى و دخنه 738 او در و با نافع 739 است كهربا : حار در اولى و يابس در ثانيه است و بعضى او را بارد 740 گفته اند 741 با عطريت و كافوريت و شعاعيت يسيره بود و خاصيت او در تقويت قلب و ازاله خفقان و تفريح قوى 742 است و تنوير و تمتين او مر 743 جوهر روح را معين خاصيت بود - كافور : بارد و يابس در ثالثه 744 باشد و 745 بخاصيت ملايم جوهر روح چون به مقدار معتدل استعمال كنند 746 و بسا كه تبريد او اعانت خاصيت كند وقتى كه به قلب سوى مزاج حار بود كه سبب ضعف جوهر روح و تحلل او باشد و عطريت او معين خاصيت است مطلقا يعنى اختصاص به مزاجى ندارد و گاهى تبريد او را به مشك و عنبر تعديل كنند 747 و تجفيف او را به ادهان عطره رطبه مانند روغن خيرى و روغن بنفشه - و 748 او ترياق سموم است خصوصا حار - و روح ازو لطافت و نورانيت شديده استفاده نمايد لهذا تقويت و تفريح كند و كهربا درين معنى مشاكل 749 اوست مگر اينكه كافور در خاصيت و ملايمت اقوى و اشد 750 بود كشيز خشك : بارد در ثانيه و يابس در ثالثه 751 بود و بخاصيت مقوى قلب و مفرح او خصوصا در مزاج حار و عطريت و قبض و تمتين او اعانت 752 خاصيت كند 753 - كمثرى 754 : مايل به 755 برودت و با عطريت و قبض و متانت بود و بخاصيت مقوى قلب و خاصيت از طبعيت او 756 استعانت نمايد و در خواص از سيب كمتر باشد -