اسحاق بن اسماعيل دهلوى
63
غاية الشفاء
دو بار كشكاب بايد داد و اگر طبع از دو بار كشكاب نفور بود بار دويم كعك سوده با آب سرد و شكر بدهند و اگر بيمارى از جمله آن بود كه با آهستگى گذارد و بحران روز بيستم يا بيست چهارم يا بيست و هفتم كنند پس از شراب به دو ساعت كشكاب دهند و پس از نيمروز مزورها بايد داد كه در باب ساعت خالصه ياد كرده آمده و اگر بطبع نرم احتياج باشد شراب انار ترش و شيرين با شحم فشارده و شكر آميخته موافقترين اشيا است با آب خرماى هندى و شيرخشت و ترنگبين نيك باشد يا از شيافى طبع نرم كنند صفت آن تخم خطمى بورهء ارمنى گل سرخ يا از بنفشه و اندكى سقمونيا و شكر و با حقنه نرم كنند و اگر اندر احشاء ورمى باشد پنج درم خيار شنبر سى درم ترنگبين عناب ده دانه آلوى سياه ده دانه همه را در يك من و نيم آب بپزند تا دو حصه برود و يك حصه بماند و بپاى لرز بدهند ؟ ؟ ؟ عناب ترنگبين در آب عنب الثعلب سخت نافع باشد و مقدار پنج درم خيار شنبر در آب كسنه حل كرده و پالوده بر بامداد موافق باشد و كشكاب يا آب شيرين بدهند و بشب اسپغول و شكر در آب انار دهند و بر موضع درم از اول صندل و فوفل و گل ارمنى و آب كسنه و آب عنب الثعلب و آب كشنيز تر ضماد كنند و يا خطمى اندكى اسپغول و آب عنب الثعلب و آب كسنه برمىنهند و فصد را تاخير نكنند ضمادى كه اندرين موضع سود دارد موم روغن باشد صفت آن موم سفيد روغن گل يا روغن بنفشه و عصارهء كسنه و عصارهء كشنيز تر برگ خرفه عصارهء سماق و دو قطره سركه بهم زنند و خرفه كتان طلا كنند و اگر آماس اندر جگر يا اندر امعاى معده بود يا در فم معده باشد چاره نباشد از چيزى قوى كنند به اين اجزاى آميخته چون مصطگى و آب آبى و اندكى سنبل و اگر فصل تابستان باشد ضمادها سرد كرده نهند درين تپها اين قوانين نگاه دارند كه نخست فصد كنند پس كشكاب دهند و طعام نيز پس ازين دهند كه طبع نرم كرده باشد و اگر در احشاى دردى باشد تا درد زائل نشود كشكاب