اسحاق بن اسماعيل دهلوى

62

غاية الشفاء

موافق باشد اعتماد بر قوت بايد و فصد و حجامت فرمودن هرگاهى كه قوت مساعد باشد مضرت و ناموافقت ديگر اسباب سهل‌تر باشد و بيمار خلاصى يابد و اندر حال فصد نظر در گوهر خون بايد كرد اگر رقيق و آبناك يا صفرائى باشد به شراب عناب طفشل و مانند آن قوام بايد داد و اگر غليظ باشد بسكنجبين ساده و زيره تلطيف بايد كرد تا تحليل بيشتر پذيرد و از پس فصد آب انار ترش و شيرين بايد داد يا آب خرماى هندى و يا جلاب بايد داد يا آب خربزهء هندى يا سكنجبين و شراب غوره و مانند آن يا رب ترشى ترنج يا رب ليمون يا جلّاب شراب ريواج و آب ريواج يا شكر سخت موافق باشد و اگر فصل سال تابستان باشد اين شرابها سرد كرده بايد داد يا سواى شراب ريواج كه آن را به غير يخ دادن صواب‌تر باشد از بهر آنكه هر دو برودت معده را رنج دهد و اندر حال غشى كنار قرص اندر آب غوره و آب ليمون ماليده بدهند مانند آن چيزى دهند و روز فصد غذا چنان دهند كه در غب خالصه ذكر يافته و اگر قوت ضعيف باشد مزوره بطيهوج و دراج و چوزهء خانگى بايد داد و بعد از فصد نگاه بايد كرد كه بيمارى حاده بغايت است يا حاده مطلق يا از جمله بيمارىهاست كه بآهستگى گذرد اگر حاده بغايت است و قوت قوى باشد بشربت جلّاب و آب غوره و آب انار و شراب بنفشه قناعت كنند و اگر قوت ضعيف باشد بامداد شربت شراب غوره يا غير آن دهند و وقت نيمروز كشكاب رقيق يا آب انار دهند و اگر حاده مطلق باشد توقع آن باشد كه روز هفتم بحران كند بامداد شربت سكنجبين يا غير آن بدهند پس از ان دو ساعت كشكاب بايد داد مقدار چهار درم يا ده درم شكر طبرزد بعد از ان به چهار ساعت سكنجبين يا آب سرد و شبانگاه لعاب اسپغول يا شكر و آب انار دهند و هر شب مقدار پانزده درم يا بيست درم تخم خرفه سوده بخورند و اگر حرارت و تشنگى سخت قوى باشد نيم درم طباشير سوده و اندكى لعاب اسپغول با وى آميخته بدهند و اگر قوت ضعيف باشد و يا عادت بيمار بسيار خوردن باشد ؟ ؟ ؟