محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى
866
مخزن الأدوية ( ط . ج )
عرق الارطى : بيخى است سرخ رنگ و سبك كه به فارسى بيخ پده نامند و آن بيخ درخت غرب است . عرق اصف : بيخ كبر است . عرق الجبار بيخ انجبار است . عرق الجسد : رگ بدنست . عرق السوس : اصل السوس است . عرق الكافور : به لغت اهل مك مشرفه زرنباد است . عرق الطيب : اسرار است و زرنباد را نيز گفتهاند . عرق الفالوذج : ابو خلسا است كه به فارسى هوه چويه نامند . عرق الجبال : موميايى است . عرق الزبيب : مويز آب است كه مقطر نموده باشند . عرق الشجر : صمغ است . عرق العروس : طلق است . عرق يابس : قلفونيا است كه به فارسى زنگبارى نامند . عرقضا و عرقضان و عرهضان و عريقصانه و عرنقصان : همه اسم حندقوقى است يا بربطوره است . عرفج برى : بكمون است و بخور اكراد را نيز نامند . عرقون : نباتيست كه برگ آن شبيه به برگ شقايق النعمان است و شكافته و طولانى و بيخ آن مستدير و آن را مىخورند و صنف ديگر نيز مىشود شاخهاى آن باريك و برگ آن شبيه به برگ ملوخيا و در اطراف شاخهاى آن چيزى برآمده شبيه به سر مرغى و منقار آن و اين در طب غير ممدوح بلكه در صناعت ديگر است . عرقيل : به عربى صفره بيض است . عرم : به فتح اول و دوم ماهى است كه اهل مغرب سروين و به يونانى ( دبس ) « 1 » نامند . عرماء : مار سياه مخلوط به سرخى است و گفتهاند مار مرقش است . عرماض : به كسر به عربى طحلب است . عرمه : به فتح اول و كسر دوم و فتح ميم و ها جزر ذكر است يعنى موش دشتى نر . عرمض : به فتح طحلب سبزيست كه در زير آب مىباشد و بالاى آب مىآيد و نيز حب الغار و نوعى از سدر برى است كه به فارسى كنار برى نامند و اراك كوچك را دانستهاند . عرمضان : اسم عربى حندقوقى و بخور الاكراد است . عرنقصان : حندقوقى است . عروى : به عربى و سريانى خنثى است كه اسراش باشد . عرويا : سريانى است و به فارسى گزانگبين نامند . عروس : قاتل النحل است كه نيلوفر باشد و كبريت زرد را نيز گفتهاند و اهل شيراز آب مقطر از معصفر در اول مرتبه را عروس و آب سرخ بعد از آن را داماد نامند . عروسا : فارس سلخ الحيه است . عروسك پس پرده و عروس در پرده : اسم فارسى عام فرس كاكنج است . عروسك : حباحب است كه به فارسى كرم شب تاب نامند و گفته اسم فارسى طينوس است و جغد را كه بوم نامند نيز گويند . عروق : به فتح اول و ضم دوم دواى معرق است و به ضم اول و دوم به معنى رگ است و شامل رگهاى بدن انسان و حيوان و اشجار است و نيز ريشههاى باريك درخت را نامند و عروق الصباغين را نيز نامند كه به فارسى زردچوبه گويند و بعضى گفته نباتيست زرد كه به فارسى اسپرك و به هندى تن نامند . عروق اصف : بيخ كبر است . عروق بيض : بعضى مستعجله و بعضى بوزيدان كه به هندى ستاورى نامند دانستهاند . عروق احمر : فوة الصباغين است كه به فارسى روناس و به هندى منجيت و مجيت نيز نامند . عرق الزعفران : عروق الصفر است كه عروق الصباغين و به فارسى زردچوبه و به هندى هلدى گويند . عروق السوس : اصل السوس است . عروق الصبغ : عروق الصباغين است . عروق الصفر : عروق الزعفران است . عروق الطيب و عروق الكافور : زرنباد است . عروق فالوذج : ابو خلسا است كه شنجار نامند . عروقا : چيزيست كه اهل نصيبين در سياهى موى مستعمل دارند و گفتهاند اشراس است . عروق سفر : مستعجله است . عرهوم : عرجون است . عرهون : فطر است . عريرا : نانخواه است و عوشه را نيز گويند . عريس السيل : بلغت مصر بشنين است . عريض جدى : به معنى بزغاله است . عريطه : عقرب است . عريقيصاء و عريقصانه : حندقوقى است . عريقطه : دابهايست عريض شبيه به جعل . عريكه سنام : بعير است يعنى كوهان شتر . عرين : لحم است . عرارى و عرارا : زعرور است .
--> ( 1 ) . سماريس : ب .