نازك و سفيد رنگ خصوص برگ‌هاى اندرونى آن كه حرارت آفتاب بدان اثر نكرده باشد در ابتدا ساقى ندارد و در انتها از آن يك ساق باريكى مىرويد و بر سر آن گل آن شبيه به گل كاسنى بستانى و اندك طولانى و تخم آن نيز شبيه بدان و هر چند هوا سرد و تر باشد آن بهتر و لطيف‌تر مىشود و آن را در هنگام كوچكى و خامى دسته مىبندند كه حرارت آفتاب در جوف آن اثر نكند و برگ‌هاى آن نازك و لطيف گردد و يحتمل كه اين نوعى از برى باشد . طبيعت و افعال و خواص آن : قريب به برى است . فصل الهاء مع الواو هواء به فتح ها و واو و الف و همزه به فارسى باد نامند و به هندى به او . ماهيت آن : معروف و يكى از عناصر اربعه است كه اركان نيز نامند و آن خفيف بالاضافه است يعنى از خاك و آب لطيف‌تر و از آتش ثقيل‌تر است و يكى از سته ضروريه ناگزير موجودات جسمانى يعنى مواليد ثلاثه است و مروح روح حيوانى مستقر در قلب است كه اگر دمى و لحظه‌اى بدان نرسد منطفى و خاموش مىگردد و باعث نشو و نماى نباتات و حيوانات بلكه زيادتى و تصلب و اكمال جماد است و حضرت امام ثامن على بن موسى رضا عليهما التحيه و الثناء در رساله ذهبيه مىفرمايند خطاب به مأمون كرده بدان به درستى كه قوّت نفس تابع امزجه ابدان است و امزجه ابدان تابع هوا و متغير مىشود امزجه به تغيير اهويه در امكنه مختلفه پس هرگاه سرد شود هوا به يك دفعه و گرم شود مرتبه ديگر نيز به يك دفعه متغير مىشود به سبب آن امزجه ابدان و اثر مىكند آن تغير در قوا پس اگر باشد هوا معتدل مىباشد امزجه و ابدان نيز معتدل و صحيح مىباشد تصرفات قوا و امزجه و حركات طبيعيه مانند هضم و نضج و جماع و خواب و بيدارى و ساير حركات طبيعى و نفسانى . طبيعت آن : بالذّات گرم و تر است به حسب اختلاف و اوضاع فلكى و ارضى مختلف مىگردد و به حسب جهات نيز مثلًا بودن هنگام آفتاب در بروج شماليه گرم مىگردد و همچنين هنگام استيلا و سلطنت يكى از كواكب حاره حار مىگردد و در اراضى منخفضه غير مكشوفه جانب شمال آنها و يا اراضى مجاور بحر نيز و به خلاف اينها بارد و هنگام شدت تابش آفتاب خصوص در بلاد صخريه گرم و خشك و در بلاد بحريه و جزاير و هنگام باران رطب و باد صبا كه از جانب مشرق تا به نقطه شمال وزد گرم و خشك است و باد شمال كه از جانب شمال تا به نقطه مغرب وزد سرد و خشك و باد دبور كه از مغرب تا به نقطه سهيل وزد سرد و تر و باد جنوب كه از سهيل تا به نقطه مشرق وزد گرم و تر و مركب از اينها مركب از كيفيات اربعه است . افعال و خواص آن : باد صبا مزيل بلغم و مجفف رطوبات و مفتح سدد و معين بر هضم و مانع نزلات و مقوى قوّت دافعه و مصلح حال مرطوبين و جهت امراض بارده رطبه از استسقا و فالج و لقوه و غيرها نافع و مضر محرورين و ابدان خشك و امراض صفراويه و محرق صفرا و مولد حكه و جرب و تشنج يابس و امثال اينها است و باد شمال مستحكم مىگرداند اعضا را و مانع استرخا و كسالت و مقوى اعضا و حواس و ذكاى فهم و ذكر و هضم و صفاى رنگ و نضارت آنست و مضر صاحبان سرفه و ضيق النفس يابس و بواسير و باعث اسقاط جنين و عسر ولادت و امثال اينها است و باد دبور عكس صبا است و باد جنوب عكس شمال و مركب از اينها جهت امراض مركبه نافع و اصلاح فساد و تعفن هر يك بر ديگرى نمايند و به تغيير و تبديل بلد و مكان اگر ممكن باشد و به بوييدن پياز و سير و سركه و زردچوبه و عنبر و لادن و قطران و موميايى و عود هندى و عنبر و قسط و كندر و سندروس و كهربا و پوست انارين و مشك و زعفران و سعد و ابهل و صندل و گزمازه و زراوند طويل و جدوار تمام اينها و يا آنچه ميسر آيد و بخور نمودن به اينها و درونج و طرفا و خوردن پياز و سير و سركه و نعناع و زردچوبه و طين مختوم و حلتيت و آويختن پياز عنصل بر در خانه و پاشيدن سركه بر در و ديوار و فرش خانه خصوص كه در آن سير و پياز پرورده باشند و حتى المقدور از آن خانه حركت نكنند و به جايى نروند و اگر بالضرورت حركت كنند بينى را به لته به سركه و سير آلوده ببندند و زود معاودت نمايند با وجود اين تدابير بايد كه از خوردن مثل ميوهاى تر و شير پرهيز كنند و از جماع و حمام و تشنگى و گرسنگى احتراز نمايند و آب بسيار سرد ننوشند و در آنچه مىخورند پياز و سير داخل كنند و غذاهاى ترش بىچربى ميل نمايند و شيرينى مطلق نخورند و از گوشت حيوانات آن بلد اگر بتوانند احتراز كنند و الا بسيار كم بخورند و از ترياقات ترياق فاورق و مثروديطوس و جدوار خطايى هر يك كه باشد مكرر بخورند و برشعثا و فلونياى رومى نيز مناسب است و فادزهر معدنى هم خوب است . هوفاريقون به ضم ها و سكون واو و فتح فا و الف و كسر راى مهمله و سكون ياى مثناة تحتانيه و ضم قاف و سكون واو و نون معرب از اوفاريقون يونانى است و هيوفاريقون نيز ديده شده به زيادتى ياى مثناة تحتانيه ميان ها و واو و بعضى اندروسامن و بعضى قوريون و بعضى امامانيطس به معنى صنوبرى براى مشابهت رايحه تخم آن