بدل آن : يك وزن و نيم آن ساذج هندى و در اوجاع عصب دو ثلث وزن آن جندبيدستر يعنى در سعوط و طلا و مشروب و جوارشات و حبوب و دواء المسك به اقسام و معجون مسك در قرابادين كبير به تفصيل مذكور شد . مسير به فتح ميم و كسر سين و سكون ياى مثناة تحتانيه و راى مهمله . ماهيت آن : اسم مرباى كدو است و بهترين مرباها است واضع آن بقراط اولًا او آن را با عسل ساخت پس توسعه يافت و با شكر نيز ساختند و بهترين آن عسلى است . صنعت آن آنست كه بگيرند كدوى رسيده جيّد را و پوست و ما فى الجوف آن را جدا كرده و لب آن را شرحه شرحه بريده و با لوزهاى كوچك و در آب صافى آهك گذارند زمانى پس برآورده پاك شسته در آب خالص شيرين طبخ دهند تا پخته گردد و ليكن مضمحل نگردد پس برآورده نشف رطوبت آن را از پارچه پاكيزه نمايند و در عسل كف گرفته به قوام آورند و يا شيره شكر صافى دو برابر آن ريزند و بر آن بگذارند تا عسل و يا شيره شكر در آن منجذب گردد و اگر رطوبت آن عسل و يا شيره شكر را رقيق گرداند تبديل نمايند و يا دو سه جوش خفيفى دهند و با گلاب و اندك مصطكى سوده خوشبو سازند و به كار برند و در قرابادين كبير به تفصيل ذكر يافت . طبيعت عسلى آن : مايل به گرمى و شكرى آن معتدل . افعال و خواص آن : مفتح سدد و ملطف اخلاط و مدر فضلات و مسمن بدن و محرك باه . * اعضاء الرأس و الصدر و الغذاء * مولد خون صالح و مانع صعود ابخره به دماغ و جهت ماليخوليا و سدر و دوار و انواع جنون و درد سينه و سرفه و ضعف معده و جگر و حرقة البول و با بادام جهت تسمين بدن و با خشخاش جهت رفع بيخوابى مفيد است . فصل الميم مع الشين المعجمه مشط الغول به فتح ميم و سكون شين و ضم طاى مهمله و الف و لام و ضم غين معجمه و سكون واو و لام . انطاكى نوشته كه الحال معروف به ديشار است و به هندى كهنكى نامند . ماهيت آن : نباتى است شاخ‌هاى آن باريك و برگ آن شبيه به برگ گشنيز و صلب و بىگل و ثمر آن خوشبو . منبت آن كوههاى بلند . طبيعت آن : در دويّم گرم و خشك . افعال و خواص آن : محلل قوى رياح غليظه و مفتح سدد . * السموم * آشاميدن سه اوقيه آب برگ آن جهت گزيدن سگ ديوانه مجرب دانسته‌اند . مشك دانه به كسر ميم و سكون شين و كاف و فتح دال مهمله و الف و نون و ها . ماهيت آن : اسم دوايى هندى است و در بنگاله كثير الوجود و آن دانه‌ايست كوچك به قدر عدسى و ضخيم‌تر از آن و اغبر مايل به تيرگى و فى الجمله شبيه به گوش ماهى و با خطوط باريك و در جوف آن مغزى اندك چرب و بىطعم و رايحه غالبى . طبيعت آن : سرد و خشك . افعال و خواص آن : چشم را روشن گرداند و امراض دهان و بىمزگى و خشكى را زايل و ثقل معده و رياح آن را دفع نمايد و برص را مفيد و سيلان منى را مؤثر و چون برگ و بيخ آن را در آب بمالند و صاف كرده با شكر بخورند قروح مجارى بول را كه سوزاك نامند نافع است . مقدار شربت آن : تا يك درهم است . مشكطرامشيع به كسر ميم و سكون شين و كسر كاف و فتح طا و راى مهملتين و الف و فتح ميم و كسر شين معجمه و سكون ياى تحتانيه و عين مهمله اسم نبطى است و فهلوى نيز گفته‌اند و به شيرازى رنك گويند . ماهيت آن : قسمى از پودنه جبلى است و قوىترين اقسام آن برگ آن انبوه و بزرگتر از برگ پودنه برى و مايل به استداره و با خشونت و چون گوسفند چرا كند به عوض شير خون از پستان آن برآيد يعنى شير آن باز مستحيل به خون گردد . طبيعت آن : در آخر سيّم گرم و در وسط آن خشك . افعال و خواص آن : * اعضاء الصدر و الغذاء و النفض * آشاميدن آن مخرج رطوبات غليظه از سينه و شش و رحم و مقوى اشتها و مفتح قولنج و جهت غشى و كرب و ادرار بول و حيض و نفاس نافع به قوّت و اسقاط جنين و قتل آن و تفتيت حصات و چون يك دانگ آن را با يك دانگ سقمونيا و يك درهم كتيرا سوده با ده درم خميره بنفشه بسرشند و با آب گرم بياشامند رفع قولنج نمايد و كسى كه شهوت او منقطع شده باشد چون در هر سه روز يك روز نيم درهم آن را سوده با سه درهم تخم خربزه و ده درهم مسكه ميش و بيست درم عسل بخورد شهوت او زياده گردد و شراب آن رافع كرب و غشى و مدر حيض است و بخور آن مسقط جنين و فرزجه آن به قدر يك دانگ با روغن بلسان مسكن درد رحم .