مقوى معده و قابض و رافع ترهل و سستى آن و مقوى باه و زياده كننده منى و لعق نمودن مقدار يك جوزه معتدل از آن با عسل جهت درد جگر و سرفه و تحليل رياح خصوص رياح گرده و ثمر تازه نارس آن كه چغاله نامند با پوست مقوى بن دندان و مسكن حرارت دهان به سبب برودت و يبوست پوست آن . * السموم * خوردن آن با انجير جهت گزيدگى سگ ديوانه شرباً و ضماداً و شكوفه آن محرك باه مردان و قاطع باه زنان . المضار : ثقيل و بطى الهضم در معده بارد رطب و مضر احشا ، مصلح آن مصطكى و مهيج صفرا ، مصلح آن شكر و بادام متكرج و فاسد موجب كرب و سقوط اشتها و غثيان و غشى ، مصلح آن قى نمودن و ربوب حامضه بعد از آن آشاميدن و روغن آن را طبيعت معتدل در گرمى و سردى و به غايت مرطب دماغ خصوص تازه آن . افعال و خواص آن : * اعضاء الراس و الصدر و الغذاء * مرطب دماغ و موافق تشنج يبسى و ورمى و سرسام و ذات الجنب و رافع سهر و منوم شرباً و تمريخاً مكرراً و آشاميدن آن با كثيرا و شكر جهت سرفه خشك و تصفيه آواز و قصبه ريه و تليين امعا و رفع ضرر ادويه مسهله مطلقاً و حبوب حاره شرباً و چرب نمودن آنها بدان و با آب گرم و العبه و اشياى مناسبه نيز جهت زحير و مغص و تليين امعا و رفع قولنج و عسر البول و اعانت بر اخراج حصات خصوصاً با حجر اليهود سوده با آب گرم . مقدار شربت آن تا نه مثقال . * آلات المفاصل * دوام تدهين مهره‌هاى پشت بدان جهت نقرس و رفع خميدگى پيران و غرغره آن با آب گرم جهت خشونت حلق موثر . مضر احشاى ضعيفه ، مصلح آن مصطكى و برگ تازه آن مهسل و مسقط كرم معده و خشك آن قابض و رافع اسهال است . لوزالمر به ضم ميم و راى مهمله مشدده به فارسى بادام تلخ نامند . ماهيت آن : مانند لوزالحلو است الا آنكه مغز آن تلخ و بهترين آن نيز تازه بزرگ دانه چرب آنست . طبيعت آن : در آخر سيّم گرم و در آخر اول خشك و در دويّم نيز گرم و خشك گفته‌اند . افعال و خواص آن : محلل و جالى و در تنقيه و ازاله اخلاط غليظه بيعديل . ضماد آن با سركه جهت درد سر و اكتحال آن جهت تقويت باصره . * اعضاء الصدر و الغذاء و النفض * جهت ربو و سرفه و ورم سينه و ريه نافع خصوصاً با نشاسته و يا نعناع جهت وجع گرده و با عسل جهت تفتيح سده كبد و طحال و امراض كبد و يرقان و طحال و با ماء العسل جهت قولنج و با ميپختج جهت علل گرده و تفتيت حصات و ادرار بول و رفع عسر آن و وجه رحم و اغتسال سر بدان جهت حزاز و قتل شپش و فرزجه آن مدر حيض . * الجروح و القروح و الاورام و البثور * ضماد آن با سركه و يا شراب جهت زخمهاى كهنه و ساعيه و بثور رطبه و قوبا و حزاز و نمله و جرب و حكه و شرى و طلاى آن جالى كلف و آثار صورت و با شراب و عسل جهت نمله . * السموم * ضماد آن جهت گزيدن سگ ديوانه مفيد . مضر امعا ، مصلح آن شكر و نبات و بادام شيرين و خشخاش و بيخ آن را ضماداً جهت جميع دردها مفيد و ريشه درخت آن گرم و خشك . افعال و خواص آن : جالى و محلل و ضماد آن با روغن گل جهت درد سر بارد و كلف و آشاميدن طبيخ آن جهت تنقيه طحال و كليه و رفع قولنج و اخراج كرم معده و ضماد خاكستر آن جهت سوختگى آتش مفيد و طلاى برگ مطبوخ آن با شراب جهت حزاز بيعديل . ارسطو گويد چون پنج درم بادام تلخ را كوبيده ناشتا تناول نمايند از شراب مست نگردند و روغن بادام تلخ جالى و محلل و مجفف . طبيعت آن : در اول دويّم گرم و مايل به رطوبت . افعال و خواص آن : مسهل اخلاط لزجه چسبنده و سوداويه در نواح معده و با ادويه مناسبه جهت ربو و ورم سپرز و درد گرده و عسر البول و رفع قولنج و اختناق رحم و اورام و انقلاب آن و اخراج حصات و جنين و قطور آن جهت درد گوش و دوى و طنين و كشتن كرم آن و حمول آن مخرج جنين و مشيمه . * الزينه * طلاى آن جهت رفع آثار رخسار و كلف و چين گونه و شقاق عارض از سرما . * الجروح و القروح * طلاى آن با شراب جهت قروح رطبه و سپرز و حزاز نافع . مقدار شربت آن : تا چهار مثقال و صمغ درخت بادام شيرين و تلخ نايب مناب صمغ عربى است و بادام نمك پرورده بريان مصلح و معدل نفس است نزد گرسنكى كاذب و باعث بطوء سكر و منقى سينه و مدر بول و مسهل بطن و مورث تخمه و مصلح آن شكر و مثلث و لوز برّى و لوز جبلى درخت آن هر دو از درخت لوز بستانى كوچكتر و برگ آن ريزه و گل آن مايل به سرخى و با عطريت و ثمر آن كوچكتر و با تلخى و قبض بسيار و غير جلوز است . طبيعت آن : در سيّم گرم و خشك . افعال و خواص آن : جهت تقويت معده و رفع رطوبات و بلت و امراض بارده آن و قى و اسهال نافع . مقدار شربت آن : تا سه درم و از گل آن تا دو درم . لوزالبربر به فتح دو باى موحده و دو راى مهمله ساكنه .