فصل ششم : در بيان طريقه اخذ ادويه و حفظ و حضانت آنها امّا بالاجمال پس بدان كه اولى و اليق آنست كه ادويه قويه و مشهوره هر بلد و مكان كه در آنجا قوىتر و بهتر مىشوند از بلدان و اماكن ديگر از همانجا در زمان و فصل لايق و نهايت ادراك نشو و نما و كمال نضج و رسيدگى آن اخذ و التقاط نمايند مانند آنكه اطيان را در يازدهم تشرين اول از ماه رومى و سقمونيا را از جبل انطاكيه و بالجمله اگر به قول استاد بقراط كه عالجوا كل مرض به عقاقير ارضه و بلده عمل نموده و معالجه امراض هر بلد و مملكت را به ادويه مختصه به همان بلد و مملكت نمايند بهتر است جهت آنكه به مناسبت انفع‌اند در جلب فايده و صحت از براى اهل آن بلده و مملكت از ادويه بلد و مملكت ديگر و بالتفصيل . * بدان كه * آنچه معدنى و از قبيل احجار و اطيان است بهتر آنست كه از معدن معروفه و مشهوره آن و اوايل زمستان اخذ نمايند يعنى در هر بلد و مملكت و هر مكان كه بهتر مىشوند نه از غير آن مانند قلقديس از قبرس و زاج از كرمان و لاجورد از كاشغر و فيروزه از نيشابور و لعل از بدخشان و ياقوت از پيكو و لؤلؤ از درياى بحرين و هرموز و مانند اينها و هر چند رنگين‌تر و صاف و شفاف و آبدار و خالص و بزرگ و بىغش‌تر باشند و ريزه و مفتت و آميخته به چيزى ديگر از خاك و غيره نباشند بهتر است و نيز بايد كه رنگ و طعم و رايحه مختصه به هر يك مانند فادزهر و اطيان برقرار و كمال خوبى باشند و همچنين قير و موميايى و نفط و امثال اينها امّا آنچه نباتى است به دستور مذكور يعنى آنچه اوراق و ازهار است بايد كه بگيرند از اماكن مختصه به هريك و فصل و زمان و وقت لايق و بعد رسيدن به كمال خود و پيش از افتادن از درخت و پژمردگى و متغير شدن هيأت و رنگ و بوى آن و در سايه با احتياط تمام خشك كنند و از غبار و رطوبات و غيرها محفوظ دارند مگر آنچه را آفتاب ضعيف نگرداند و غرض كمال خشكى آن باشد كه در آفتاب به كمال احتياط خشك نمايند و آنچه از قبيل به زور باشد واجب است كه بگيرند آن را بعد بستن و مستحكم شدن جرم و خشك شدن رطوبت آنها به حد اعتدال و زايل شدن خامى و رو به زردى و پژمردگى آوردن اوراق و به دستور در سايه خشك نمايند و از گرد و غبار و اختلاط به اشياء غريبه و رسيدن نم و رطوبات و گرمى و خشكى بسيار بدانها محفوظ دارند . * بدان كه * ادويه نباتيه ذوات كيفيات منحرفه مفرده و مركبه در بلدان منحرفه بالكيفيه و اراضى صلبه بهتر يافت مىشوند و هميشه دواها در آن بلدان و اراضى قوىتر مىباشند و لهذا ادويه جبلى و سهلى و برى اقوىاند از بستانى در اكثر امور و ادويه بارده در بلدان حاره و بالعكس نيز و كيفيت آنها در اكثر امور شديدتر و قوىتر مىباشد و ادويه معتدله در بلدان معتدله و رطبه در بلدان يابسه پس اخذ آنها از آن بلدان و اراضى اولى از غير آنها است و آنچه از قبيل قضبان و قشور باشد به دستور بايد كه بعد از نمو و رسيدن به كمال لايق به حال آن و پيش از پرمردگى و خشكى و كجى و پيچيدگى اخذ نمايند و به دستور خشك نموده محفوظ دارند و آنچه از قبيل اصول است بعد از اخذ ثمر و هنگام ريختن برگ‌هاى آن و قبل از ريختن تمامى آنها اخذ نمايند بلكه آخر فصل خريف بهتر است و به دستور خشك نمايند و آنچه از حشايش باشد به تمامى اخذ بايد نمود در هنگام كمال بلوغ و رسيدگى و تر و تازگى و عدم نقصان اخذ نمايند و به دستور خشك كنند و نگاه دارند تا به مصرف لايق آيد و آنچه از قبيل اثمار باشد نيز به دستور بعد كمال نضج و رسيدن و قبل از پژمرده شدن و افتادن خودبخود از درخت اخذ نمايند مگر آنكه منظور و مطلوب خام آن باشد يا نيم رس آن و آنچه را از آنها درست با پوست خشك بايد نمود همان قسم درست خشك نمايند و آنچه را مقشر و يا ورق بايد نمود پوست كنده و ورق كرده خشك نمايند و آنچه را به ريسمان بايد كشيد به ريسمان