حجر الرخام به فتح راى مهمله و خاى معجمه و الف و ميم . ماهيت آن : سنگ سستى است كه در بعضى بلاد در قبرها نصب مىكنند و اقسام مىباشد مراد از مطلق سفيد آنست . طبيعت آن : در آخر دويّم سرد و خشك . افعال و خواص آن : رادع و قاطع نزف الدم و جهت جراحات و با سركه جهت تحليل اورام و رفع استسقا و با صمغ و نوشادر جهت بهق و رفع آثار و ذرور آن جهت رفع بواسير و آشاميدن مسحوق آن با عسل هر روز به قدر يك مثقال جهت رفع دملهاى دموى مؤثر . گويند آشاميدن سنگ مقابر كه منقوش به نوشته‌ها باشد باعث نسيان است و همچنين بسيار خواندن نقشهاى آن و آشاميدن آن روز شنبه پيش از طلوع آفتاب به اسم معشوق و قصد رفع عشق دافع تعشق است . حجر الزيره به كسر زاى معجمه و سكون ياى مثناة تحتانيه و فتح راى مهمله و ها . ماهيت آن : سنگى است با دسومت و ثقيل زود شكن . افعال و خواص آن : ذرور آن جهت اندمال جراحات بسيار نافع . حجر السلوان به فتح سين مهمله و سكون لام و فتح واو و الف و نون . ماهيت آن : سنگى است سفيد و شفاف شبيه به بلور و فرق ميان آن و بلور نرم شدن آنست در آب و آنكه محلول آن در آب مانند شير باشد به خلاف بلور . افعال و خواص آن : آشاميدن آب محلول آن جهت خفقان و نزف الدم و حرارت معده و رفع مرض عشق . مقدار شربت آن : يك درهم و نوعى از آن كه مايل به زردى و بسيار براق نيست از جمله سموم است . حجر السّطريط به فتح سين و سكون طا و كسر راى مهملتين و سكون ياى مثناة تحتانيه و طاى مهمله در آخر به فارسى سنگ مرمر نامند . ماهيت آن : دو نوع است يكى معدنى و ديگرى آبى است كه آن را به هر شكلى كه مىخواهند منجمد مىگردانند بدين قسم كه زمينى را كه در آن آب مىباشد به هر شكلى كه مىخواهند حفر مىكنند و يك شب مىگذارند از خلل و فرج آن آب در آن مكان محفور جمع مىگردد روز ديگر رفته آن خاكى را كه از آن برآورده‌اند در آن مىريزند و مدتى مىگذارند و بعد از آنكه خوب منجمد و صلب گشت برمىآورند و تراشيده جلا ميدهند و معدنى آن تخته سنگها است كه از معدن آن بر مىآورند و اين صلب‌تر و شفاف‌تر از آبى آنست و معدن آن كرمان و در شهر بابك و قلعه ( و مراين و تبريز است در هند و اجمير ) « 1 » و كرمانى بهتر و صلب‌تر و رنگ آن سبز و سفيد و نخودى و ملون به الوان زرد و سفيد و سرخ كمرنگ رگ دار و شبيه به يشم و تبريزى اندك زرد رنگ و رخو است و اجميرى سفيد و صلب . بهترين همه آنست كه از معدن مرغ آورند . افعال و خواص آن : سنون محرق آن جهت تقويت لثه و ضماد آن با راتينج و زفت جهت تحليل اورام صلبه و با موم روغن جهت درد فم معده و ذرور خام آن جهت سوختگى آتش مفيد است . حجر السمك به فتح سين و ميم و كاف به فارسى سنگ سر ماهى نامند . ماهيت آن : سنگى است كه از سر نوعى از ماهى برمىآيد و ماهى آن به قدر شبرى تا دو شبر و فلس دار حلال و در هر ماهى دو سنگ در دو جانب آن و سفيد براق و صلب از ماهى كوچك كوچك و از بزرگ بزرگ مىباشد . طبيعت آن : در اول گرم و در دويّم خشك با قوت مفتته . افعال و خواص آن : آشاميدن ساييده آن جهت تفتيت حصات گرده مجرب . حجر العسلى به فتح عين و سين مهملتين و كسر لام و ياى نسبت . ماهيت آن : سنگى است سفيد و ساييده آن غليظ و مايل به زردى و شيرين . طبيعت آن : مايل به حرارت . افعال و خواص آن : منقى قروح و در افعال ضعيف‌تر از حجر لبنى است . حجر الغاغاطيس به فتح دو غين معجمتين و دو الف و كسر طاى مهمله و سكون ياى مثناة تحتانيه و سين مهمله . ماهيت آن : سنگى است سنگين سياه رنگ مايل به زرقت و نيز گفته‌اند سنگ بسيار سبك صفايحى است كه از وادى غاغا كه ما بين فلسطين و طبريه از ارض مقدس است خيزد و آن وادى مشهور به جهنم است و آن سنگ را چون در آتش اندازند مانند چوب سوخته گردد و از يك رطل آن يك اوقيه بماند و سفيد و صلب گردد و بوى آن در حين سوختن مانند بوى شاخ حيوانات و

--> ( 1 ) . آقا در لخسجان و رايين و تبريز و اجمير نيز است : ب