حجر الخزامى به فتح خا و زاى معجمتين و الف و كسر ميم و ياى نسبت . ماهيت آن : سنگى است سياه رنگ و مدور و بدبوى و از صقلبه خيزد و از آتش مشتعل گردد و چون آب كمى بر آن ريزند شعله‌ور گردد و چون در روغن اندازند منطفى شود . افعال و خواص آن : بخور آن جهت گريزانيدن هوام و با خود داشتن آن جهت صرع و عقر زنان عاقر و وجع رحم و اذيت حيوانات موذى مؤثر است . حجر الخزفى به فتح خا و زاى معجمتين و كسر فا و سكون ياى نسبت . ماهيت آن : سنگى است مصرى شبيه به خزف و صفايحى و زود منشق شود و از هم بپاشد و ريزه گردد . طبيعت آن : در گرمى كمتر از ياقوت و بسيار خشك و با قوّت قابضه و حاده . افعال و خواص آن : قايم مقام حجر قيشور است در ستردن موى و دو درهم آن با شراب قاطع خون حيض و خوردن يك مثقال آن چهار روز بعد از طهر باعث قطع حمل دايمى و ضماد آن با عسل جهت ورم پستان و قروح خبيثه نافع و مانع ازدياد و انتشار آن هر دو است . حجر الخطاطيف به فتح خاى معجمه و طاى مهمله و الف و كسر طاى مهمله و سكون ياى مثناة تحتانيه و فا . ماهيت آن : ديسقوريدوس گفته بچه اولين پرستوك را چون در افزونى نور ماه بگيرند و شكم آن را بشكافند دو عدد سنگ در شكم آن يابند يكى يكرنگ و ديگرى ملون به الوان و چون يكرنگ آن را در پوست شتر يا گوساله بندند پيش از آنكه به زمين برسد تعليق آن بر بازوى مصروع يا گردن آن جهت زوال صرع بعون الله تعالى مفيد و مجرب است و انطاكى نوشته سنگى است به قدر سر انگشتى مايل به زردى و سفيدى و آن را حجر اليرقان نامند و در سرانديب به هم مىرسد و چون بچه خطاطيف را يرقان عارض مىشود مادر و پدر آن رفته آن سنگ را براى زوال آن مىبرند و نزد ما يافت نمىشود مگر در آشيان خطاطيف و مردمى كه مىشناسند آن را به حيله بدست مىآورند با اينكه بچه‌هاى آنها را به زعفران زرد مىنمايند به نحوى كه مادر و پدر آنها ندانند و بعد ديدن آنها بچه‌ها را زرد به گمان يرقان رفته آن سنگ‌ريزه‌ها را مىآورند و مردم از آشيان آنها برمىآورند . طبيعت آن : گرم و خشك در دويّم . افعال و خواص آن : جهت يرقان و خفقان و تفتيت حصات و تفتيح سدد شرباً و طلاءً و تعليقاً نافع و گفته‌اند ملون آن را چون در حرير پيچند و نگاه دارند با خود باعث جاه و قبول و قضاى حوايج مىگردد و امين الدوله گفته تعليق سنگ ملون سرخ آن موجب رفع فزع است . حجر الخمار به ضم خاى معجمه و فتح ميم و الف و راى مهمله و آن را حجر الخمار جهت آن نامند كه رافع خمار است و خرزة الخمار نيز نامند . ماهيت آن : سنگى است سنگين و ملمس آن نرم و سرخ مايل به سياهى و بسيار صلب نيست و آن قسم ماده خماهان است كه حديد صينى نامند بهترين آنست كه چون بر مس بسايند ساييده آن سرخ رنگ باشد . افعال و خواص آن : چون مقدار يك مثقال و نيم ساييده آن را مخمور بياشامد در ساعت خمار او زايل گردد و عرق نمايد و سردى و سرور و فرح يابد . حجر الديك به كسر دال مهمله و سكون ياى مثناة تحتانيه و كاف . ماهيت آن : سنگى است سفيد مايل به تيرگى به قدر باقلا و از آن كوچك‌تر و در شكم خروس متكون مىگردد . طبيعت آن : در دويّم گرم و در اول خشك . افعال و خواص آن : جهت دفع احزان و هموم و وسواس و تفتيت حصات شرباً و تعليقاً نافع و آشاميدن آبى كه آن را در آن شسته باشند جهت تسكين تشنگى مفرط بيعديل و به دستور نگاه داشتن آن در دهان . حجر الرحا به فتح را و حاى مهملتين و الف آن را قوف نامند . ماهيت آن : سنگى است سياه و پرسوراخ و متخلخل مانند اسفنج و با صلابت و از جبال شرقى حلب خيزد . طبيعت آن : در آخر سيّم گرم و خشك . افعال و خواص آن : محلل و حابس خون حيض و چون گرم كرده سركه بر آن ريزند و عضو را به بخار آن بدارند باعث ازاله ورم و رافع نزف الدم و رعاف و خون حيض است و شستن مقعده به سركه كه در آن آن را تافته انداخته باشند جهت بروز مقعده و نطول آن جهت استحكام اعضا و قطع عرق و رفع اعيا و حمول جرم آن جهت بواسير و قطع حيض و طلاى آن جهت استسقا نافع .