محمد حسين بن محمد هادى عقيلى علوى شيرازى

301

مخزن الأدوية ( ط . ج )

خوب عرق كنند پس بدن خود را پاك كنند و استعمال آب مطلقاً ننمايند و برآيند و از هوا خود را محفوظ دارند و ضماد تازه تر آن جهت رفع آثار ضربه و دلوك آن جهت ازاله كلف و تشنج وجه و طلاى خاييده آن ناشتا جهت قوباى اطفال و ورم سوداوى كه زخم شده باشد و به دستور طلاى خاييده مغز كهنه آن ناشتا جهت غرب و غانغرايا و جمره و قوباى اطفال و التواى عصب و تمدد و تشنج و اوتار قدمين حادث از برد و يبس و داء الثعلب و ورم پستان و طلاى مغز كهنه سوخته آن با زفت جهت قروح سر و مغز آن به سبب لطافت و دهنيت سريع الفساد و استحاله به خلط مرارى خصوصاً كهنه آن و اكثار خوردن آن باعث اخراج حب القرع و موجب ورم لوزتين و بثور دهان خصوصاً در محرورين كه مضر ايشان است و براى اين بايد كه بعد از خوردن آن دهن را خوب بشويند و انار چاشنىدار بمكند و سكنجبين بخورند و يا اندك خشخاش خوردن نيز مصلح آنست و چون متغير و متكرج گردد ردى و زبون و با سميت مىباشد نبايد استعمال نمود و مداواى آن قى كردن و ترشىها خوردن است و مرباى آن با عسل جهت تسمين گرده و تحريك باه بسيار مؤثر و ملين بطن و مقوى معاى اعور و سركه پرورده آن ترياق صاحبان ضعف معده و صمغ آن جهت قروح خبيثه ذروراً و گذاشتن آن بر دندان موجع و در مراهم نيز جهت قروح خبيثه مفيد و عصاره پوست آن با رب انار كه طبخ داده منعقد نموده باشند جهت اورام و نغانغ يعنى عضلات حلق مجرب و غرغره به آب مطبوخ پوست آن جهت تحليل اورام لثه و استحكام دندان و ذرور پوست صلب يعنى پوست دويّم آن جهت تجفيف جراحات و آشاميدن ساييده آن سه روز جهت نزف الدم و زوال تقطير البول حادث از استرخا و به دستور حمول آن با شراب جهت نزف الدم رحم و چون پوست بيخ آن را مقدار نيم اوقيه تا يك اوقيه بجوشانند و آب آن را بعد از پرى معده از طعام بياشامند قى آورد و اخلاط لزجه بسيار دفع نمايد و اوجاع اسافل خصوص وجع بطن را نفع بخشد و چون پوست بيرون آن را در حالت ترى و تازگى بكوبند و خبث الحديد ساييده بر آن بپاشند و هر روز بر هم زنند خضابى نيكو و رنگ آن با دوام مىباشد و به دستور چون با خبث الحديد و سركه طبخ نمايند و تا يك هفته در آفتاب گذارند و هر روز بر هم زنند پس استعمال نمايند و اين ابلغ و انفع از اول است و ماليدن پوست سبز آن بر قوبا و حزاز نافع و مسواك كردن به پوست تازه آن يعنى ماليدن آن بر دندان مقوى لثه و به دستور ماليدن پوست بيخ تازه آن هر پنج روز يك مرتبه به دندان منقى دماغ از اخلاط و رافع نسيان و چون پوست بيخ آن را در روغن زيتون بجوشانند تا مهرّا شود ضماد آن جهت بواسير و امراض مقعده بغايت مؤثر و قطور آب برگ آن كه گرم نموده باشند جهت اخراج چرك گوش و رب پوست سبز آن را كه با عسل و يا رب انگور ترتيب دهند جهت خناق و بثور دهان و خون آمدن از بن دندان و سستى آن و تقويت لثه بىعديل و طلاى پوست تازه آن با مثل آن برگ حنا جهت نزلات و صداع مزمن و شقيقه و فالج و جميع اوجاع بارده مانند نقرس و امثال آن نافع و طلاى نشاره پوست آن با سركه جهت سرخ كردن رخسار مجرب و با زفت جهت قوى كردن عضوى مخصوص و خيسانيدن آن چند روز در روغن زيتون و بر بدن ماليدن جهت منع تولد شپش مجرب دانسته‌اند و شربت آن را جهت سپرز مجرب يافته‌اند و جوشانيدن جوز صحيح در روغنى كه طعم آن متغير شده باشد و همچنين ساير اطعمه متغير الطعم باعث رفع تغير آنست و گويند از خواص مغز آنست كه چون با مس بكوبند و يا بر مس بمالند مس را ريزه كند و گويند چون در فصل خزان مازو را در روغن زيتون بجوشانند به حدى كه سياه گردد و صاف نموده در شيشه كرده پاى درخت آن را حفر نموده و ريشه قوى آن را بريده طرف متصل به درخت را در آن شيشه كنند به حدى كه به ته شيشه نرسد و در روغن باشد پس اطراف دهن آن را خوب بند نمايند و به خاك بپوشند و نگاه دارند تا زمانى كه آن درخت به ثمر آيد پس شيشه را بر آورند در آن شيشه چيزى سياه شبيه به مركب خواهد بود و آن خضابى است بسيار نيكو و مدتها اثر آن مىماند و از اسرار است و احتياج به ماليدن بر مو نيست بلكه به محض تر كردن شانه بدان و بر مو كشيدن سياه مىگرداند و چون قبل از موى برآمدن در حمام بر انثيان بمالند مانع روييدن موى سفيد گردد و كندى مجرب دانسته و بعضى گفته‌اند از خواص آنست كه چون در زير سايه آن بخوابند لاغر مىگرداند و شخص نايم بيدار مىشود در حالتى كه مجنون و حواس باخته باشد و چون خواهند كه جوز را مقشر نمايند از قشر رقيق ملاصق مغز آن بايد كه در آرد در ظرف اندك بريان نمايند پس به دست بمالند تا پوست آن جدا گردد و روغن آن در خواص مانند مغز كهنه آنست و محلل و مسخن و آشاميدن آن روزى سه درهم تا يك هفته جهت وجع ورك مجرب و جهت امراض بارده و امزجه بارده نافع و طلاى آن جهت آكله و نواصير چشم و نرم كردن اعصاب و رفع اوجاع بارده و زوال قوبا و داء الثعلب و قمل مجرب و سعوط آن جهت لقوه و فالج و تشنج نافع . بدل مغز آن به وزن آن حبة الخضراء و بدل روغن آن روغن سداب است . جوزابه به فتح جيم و سكون واو و فتح زاى معجمه و الف و باى موحده و ها به تركى اوماج نامند .